HORON:
Karadeniz kıyılarımızın doğusunda, Ordu, Rize, Trabzon
illerimizin bulunduğu bölgemizde, dizi biçiminde,oyuncuların birbirine
tutunarak oynadıkları bir oyundur.Oyunlarda Karadeniz yöresi
insanlarının tüm özelliklerini görmek mümkündür. Denize olan
yakınlıklarından dolayı, balıkların ağlardaki hareketliliği, insanların
çalışkanlığı ve aceleciliği oyunlarda anlatılır. Yöreye özgü enstrüman
kemençe ve Tulumdur. Bunun yanı sıra zil zurna ve davul da oyunlara
eşlik eder. Oyunlardaki hareketlilik, çeviklik ve müzik Türkiye’de
ve
dışarıda her zaman ilgi çekmektedir.
|
Doğu
Karadeniz ve Rize'de oynanan halk oyunlarına horon denir, öyle horum, horom,horun, foron diye
kitaplarda yazılanları pek yaygın değildir. Erkekler'in
ve kadınların farklı oynayışlarına göre çeşitli adlar alır.
Rize'de Hemşin
ve Rize olmak üzere iki türlü horon vardır .Hemşin horonları genellikle tulum, Rize horonları kemençe
eşliğinde oynanır. Rize Horonları İyidere, İkizdere'den
Çayeli sahilini alacak bir alanda yayılır. Çayeli dağlık
kesimlerinden Fındıklıyı da içine alan bölümde ise
Hemşin horonları vardır.
|
Kadınlar
tarafından oynananlar, kız horonu, kadın horonu
ve
sallama
gibi isimler alır. Bunlar erkek
oyunlarının daha yumuşak olan
ve çömelme figürüne yer verilmeden oynanan "nanay" türündendir.
Karışık oynananlar, eşler ya da yakın akrabalar kadın ve erkekler birlikte
oynanır,
rahat horon,
alaca horon
diye adlandırılırlar. Bunlar
çömelmeden oynanırdı.
Horon, çalgı ve
türkü eşliğinde oynanır. Eskiden kaval , kemence, zurna, mızıka ve
akordiyon eşliğinde oynanırdı. Şimdi ise daha çok kemence ile oynanır.
Horon oynayanların sayısı belirsizdir birkaç kişi ile oynandığı gibi elli,
yüz kişiyle de oynanır. Daha çok evlerde ve evlere yalın düzlüklere
oynandığı için bu sayı sınırlıdır. Genellikle çember
oluşturularak veya "kadıbağı" yapılarak oynanır. Horon'un başındakine
horon başı, horon çeken
derler
Uyarmalar,
"Dik oyna dik, al aşağı al, şaşma beri bak, yürü yürü, al geri al, yaylan
yaylan, at belini at, kalk oyna, savuş savuş, gel içeri seslen, geldim
beraber selen canlı, yaşşa tulum, ses ver canlı, enişteee... gibi sözlerle
yapılır.
Dizi oluşturulurken
el ele tutuşulur. Horon da vücudun titretilmesi, diz kırma, sağa sola
açılma, öne eğilirken ellerin aşağıya indirilmesi, ellerin yukarı
kaldırılması, ayakların yere vurulması gibi figürler vardır.
Düğün, nişan,
eğratluk, harman, asker uğurlama gibi günler horon oynamak için bir bahane
olur.
Son zamanlarda
artık düğün salonlarında oynanır oldu, artık öyle köy meydanlarında, ev
avluları neredeyse bir nostalji olma yolunda.
İlimizdeoynanan
oyunlardan bazıları şunlardır:
Hemşin, Rize,Yüksek Hemşin, Topaloğlu, Mehmetine,
Rize Kız Horonu, Hemşin İki Ayak, Rize İki Ayak,
Çinçiva, Papilat, Rize Sıksarayı, Sallama , Siya Siya,
Atlama, Karadere, Bıçak Oyunu, Rahat Horon ve
Alaca Horon.
KARŞILAMA:
Bu isim altındaki oyunlar daha çok
Kırklareli, Edirne,
Tekirdağ, Kocaeli, Sakarya, Bursa,
Ç.kale, Bilecik ve Bolu
illerimizin bulunduğu Marmara
bölgesinde oynanmaktadır. Bu bakımdan söz
konusu
yöreye Karşılamalar Bölgesi denmektedir. Karşılama iki
kişinin karşılıklı durarak oynadıkları bir oyun biçimidir.
Çiftlerin karşılıklı
olarak toplanmalarıyla bir grup halinde
de oynanmaktadır.
HALAY: Orta Anadolu ile Güneydoğu Anadolu’da Çorum,Sivas,Malatya
illerimizin bulunduğu bölgemizde,toplu,düz dizi biçiminde ve oyuncuların
birbirine tutunarak oynadıkları halk oyunlarımıza halay denir.
BAR:
Kuzeydoğu Anadolu’da, Kars,Erzurum, Erzincan illerimizin bulunduğu
bölgelerimizde toplu olarak ve genellikle
düz dizi ya da yarım ay
biçiminde,oyuncuların birbirlerine tutunarak oynadıkları disiplinli grup
oyunlarına Bar denir.
...not: resimler için
http://yoroz.mysitem.com
'a teşekkürler...........
|