Hemşinli'lerin etnik kökeni ile ilgili çeşitli kaynakların, coğunlukla ermeni köken üzerinde durdukları görülmektedir. Bunlardan bazıları: İslam ansiklopedisi’nde ‘lazlar’ maddesı, dogu karadeniz bölgesi tarih araştırmacısı Bryer,Yurt ansiklopedsi Rize maddesi gibi örneklerde, yörede eskiden hristiyan ermenilerin yaşadığına ıilişkin belgeler göze çarpmaktadır. Bu konuda günümüz hemşinlileri ise çoğunlukla habersiz olup ermenilikle ilişkilendirildiklerinde büyük  ölcüde tepki gostermektedirler…. Ne var ki yinede atalarının sonradan müslümanlaştırılan ermeniler  olduğunu soyleyen bir kac yaşlı ermeniye raslanılmış.
     Günümüzde hemsinliler gerçek kökenlerini unutmus gibi görünmekle birlikte, dilden dile aktardıkları söylence ve notlarınde gecmıste ermeni bir toplumla  akrabalık (soy)  iliskilerinin bulunduğunu  gizlememektedır. Bu türde öykülerin ortaya koyduğu gerçek ise, türk kökenliliğin benimsenmesi yönünde ki dayatmalara karşın, toplum belleğinde yer alan etnik   köken bilincinin elverişli zeminler bulduğunda ortaya  çıkmasıdır denebilir. Hemşin halkının yaz mevsiminde ki ‘transhumans’  aktiviteleri de eskı Pontık kültürların sürekliliğine  uygun zemin oluşturmaktadır. Söz konusu zonal  hareketlilik içinde özellikle yüksek yaylalarda  düzenlenen ‘Vartavor ve Hodoc’ senlikleri süreki yerleşim alanları ve kentlerde dağınık olarak  bulunan birey ve grupları bir araya getirerek hemşinli kimlıği etrafında nuveleştirmek gibi önemli bir  isleve haizdir.
     Osmanlı İmparatorluğu döneminde de olduğu gibi çoğunlukla  devlein egemenlik alanı dışında kalmış olan yaylar,  yöre halkının resmi ideolojıyle çelişen kültürel kimliğini ve bu kimlik çercevesinde bazı eski geleneklerini hayata geçirebilmesi bakımından en  önemli mekansal düzenlemeleri meydana getirmiştir.
 

From the book:
Levon Hacıkyan
Belge Yayınalı;Hemsının Gızemı

NOT:Bu alıntı, Hemşin hakkında yazılan farklı görüşlerin olduğunu daha yakına taşımak için siteye aktarılmıştır.