|
Doğu karadeniz bölgesinin en yüksek
kesiminde yer alan
Rize
ili ,4021 ve 4125 doğu boylamları ile 4033ve 4120
kuzey enlemleri arasındakalır.Yüzölçümü 3,920km2 olan il Türkiye topraklarının
%5 ini kaplamaktadır. il toprakları ,doğudan Artvin in Arhavi , batıdan
Trabzonun Of ,güneyden Artvinin Yusufeli ve Erzurumun İspir ilceleri
ile cevrilidir.İlin kuzeyinde ise Karadeniz yer
alır.Rize yeryüzü şekilleri bakımından üç ayrı bölüme ayrılır.İl
topraklarının %78 gibi bir bölümü dağlarla kaplıdır.
İlde , akarsuların Karadenize döküldüğü
kesimindeki küçük ovacıklar haricinde pek ova yoktur.İlde eğimin çok olmasi
nedeni ile kısa ama bol , hızlı ve duzensiz akan pek çok akarsu
vardır.İl toprakları kıyıdan başlayarak Güneye doğru birden yükselir.Kimi
yerlerde dağlar Karadeniz'e dik olarak iner.Kıyıdan 10-15 km. güneyde
,yükselti 400-500 metreye ulaşır.Daha guneyde ise ,dağların yükseltileri
2500-3000 metreyi de aşar.Bu yüksek dağlar arasında ekonomik bakımdan önem
taşıyan yaylalar vardır.Platoların il alanı içindeki payı %21
dir.Güneydeki yüksek dağlardan doğan irili ufaklı bir çok akarsu ,il
topraklarında vadiler
açmıştır.
Yeryüzü şekilleri açısından il alanının
%78'ini dağlar ,%21'ini platolar ve %1 gibi düşük bir bölümünü
ise ovalar oluşturmaktadır.İl alanının büyük bir bölümünü
oluşturan dağlar kıyıya koşut olarak uzanır.Bu dağlar ,doğu karadeniz
kıyı dağlarının devamıdır.Bu dağların yükseltileri il alanında
,batıdakıne göre bir hayli artar.Doğu karadeniz
kıyı dağları il alanı içerisinde kuzey doğu yönünde bir
yay cizer ve daha kütlasel bir sıra dağ görünümü
alır.Batıdan doğuya doğru olarak yükselir.Bu dağlarla
deniz arasında kalan alan yüksek bir yayla görünümündedir.il topraklarının
büyük bir bölümünü kaplayan bu dağ sıraları arasında
3,737 metre yükselti ile kaçkar Dağı ile yükseltileri 3,000 metreyi
aşan çok sayıda tepe vardır.
DAĞLAR
Doğu karadeniz dağlarının devamı olan
kaçkar Dağı karadeniz bölgesinin en yüksek ,türkiyrnin ise 4 büyük
dağıdır.Kaçkar dağı ,Rize ,Artvin ve Erzurum il
sınırlarının birleştiği noktadır.Kaçkar dağının kuzeydoğusunda
yer alan Barut dağı (3,521m) Ziglat Dağı(3,511m), guney batısında
yer alan Verçenik Tepesi (3,711m) ve Hipot dağı (3,560m) ilin
diğer yükseltileridir.
PLATOLAR
Yeryüzü şekilleri açısından dağlardan sonra
ikinci onemli sırayı platolar oluşturmaktadır.İl topraklarının %21 lik
bölümünü platolar kaplamaktadır.Rize ilinde cok sayıda yayla
vardır.Yaylalar ,ilin guneyini boydan boya çevreleyen dik ve yalçın dağ
sıralarıyla daha kuzeydeki ormanların ortalama yükseltileri
kabaca 1,500 m dolayındadır.Geniş çayır ve otlaklar olan yaylalar ,ekonomik
etkinlik bakımından büyük önem taşır.
RİZE'DE ÖNEMLİ YAYLALAR
İkizdere'de :Varda
-Gölyayla-Cimil-Ovit
Çayeli'nde :
Hazande
Pazar'da:
Ambarlı-Cahperik-Kito-Cürmanunman-kapar
Çamlıhemşin'deki:
Çat-Kale-Varoş-Elevit-Trovit-Palovit-Çiçekli-Ayder-Başhemşin-Çermik-Salinov-Dahter-Kavran-Verçenik-Ambarlı-Samistal-Pokut-Kıto-Hapivanak-Hamlakit-Amlakıt-Nafkar.
Rize ilinde pek önemli ova bulunmamaktadır.Yalnızca
,akarsuların denize döküldüğü kesimlerde küçük dolgu ovaları
oluşmuştur.Rize'de ovalar il akanının %1 gibi küçük bir bölümünü
kaplamaktadır.Doğu karadeniz dağlarının yüksek kesimlerinden kaynaklanan
akarsular,il topraklarını çeşitli vadilerle parçalayarak karadenize
akar.Birbirlerine koşut olarak akan çok sayıda akarsuyla yarılmış bu
vadiler,çok derin ve çok yamaçlıdır.
RİZE'de VADİLER
Çamlık deresi-İyidere-Cimil deresi-Büyük dere-Kıbledağı
deresi-Çağlayan deresi-Ortaköy deresi gibi akarsuların vadileridir.RİZE
akarsu yönünden de zengin bir ilimizddir.Bunlar güneydeki dağlardan kaynaklanıp
,kuzey yönünde akarak kısa sürede karadenize ulaşan sulardır.İl
toprakları genelde geçirimsiz olduğundan ,akarsular bol suludur ve sel niteliği
taşırlar.
RİZE de
AKARSULAR
İyidere_Büyük dere_Ortaköy deresi_Fırtına deresi_Çağlayan
deresi ve Kibledağı deresi sayılabilir.
|