PowerPoınt 2000

Önsöz

Bölüm 1: Bir Sunu Hazırlayalım
Sihirbazın yardımıyla
Kim bu Carnegie?
PowerPoint’in Penceresi
Sunuyu Tamamlayalım
Yeni metin ekleme
İyi bir sunuda...
Yeni slayt ekleme
İyi bir sunuda...
Yeni resim ekleme
Galeriye resim yerleştirmek için
İndirgeme - Yükseltme
Özel animasyon ekleme
Slayt geçişlerine efekt ekleme
Sunuyu kaydedelim
Bölüm 2: PowerPoint’e Metin Girme
PowerPoint’in Metin Önerileri
Slayt Yoluyla Metin Girme
Anahat Yoluyla Metin Girme
Word Yardımıyla Anahat Girme
Tersten gidersek
Açıklama Metinleri
Slaytlara Simge Ekleme
WordArt
Metin Düzenleme ve Biçimlendirme
Mouse ve Klavye kısayolları
Metin Düzenleme
İyi bir sunuda...
Metin Biçimlendirme
Madde İşaretleri ve Numaralama
Arkaplan Rengi ve Dolgu
İyi bir sunuda...
Şablon Değiştirmek-Asıl Slaytı Düzenlemek
Bölüm 3: Tablo, Grafik ve Çizim
Tablo
Grafik
Küçük resim, film ve ses
Çizim
Bölüm 4: Özel Etkiler ve Animasyon
Slayta Animasyon Ekleme
Slaytlara Geçiş Animasyonu Ekleme
Internet Bağlantısı Ekleme
Bölüm 5: Slayt Gösterisi                                             Notlar
Siyah/Beyaz Denetimi
Slayt Ekleme/Silme, Çoğaltma ve Gizleme
Show Zamanı
Yazdırma
Paketle ve Gönder
Web’de Slayt Gösterisi
Slayt Gösterisi
Klavye yoluyla
Gösteri sırasında yardım

Peki arkadaşlar, kaç kişi hayatını “sunu” (Presentation, prezentasyon) hazırlayarak kazanıyorsa elini kaldırsın! Hiç kimse! Peki kaç kişi hayatında en az bir kere sunu hazırladı ve sundu? Bir, iki elin kalktığını görüyorum. Peki, Ofis 2000 paketinin içinde PowerPoint diye bir programın olduğunu biiliyor? Ooo. Bütün eller havada. Peki son soru: Kaç kişi PowerPoint ile ne yapıldığını biliyor? Hayaktında en az bir kere sunu hazırlamış olanlar ve diğer bir kaç kişi elini kaldırıyor.

Anlaşıldı. Durum bütün dünyada aynı. İş veya eğitim dünyasında, gerektiği yeri alamamış program varsa, sunu programlarıdır. Hayatınızı hiç tahmin etmediğiniz biçimde kolaylaştıracak program varsa, o da sunu programıdır. PowerPoint’in de kaderi, diğer sunu programlarından farklı değil: ya hiç kullanılmaz, ya da aramızda bazı kişiler hayatını sunu programı ile çalışarak kazanır. İtiraf edelim ki, hayatını sunu programı hazırlayarak kazanmak, dünyanın en cazip işi olmasa gerek. Sunu hazırlamanın kendisi cazip iş olmasa gerek. Bir kere, sunu, yani bir grup dinleyicinin önüne çıkıp, arkada bir beyaz perdenin üzerine görüntüler yansıtarak, bir fikri, bir projeyi savunmak çoğumuz için cazip olmasa gerek. Ayrıca bilgisayarda bir sunu programıyla hazırladığınız görüntü unsurlarını kullanabilmek için, bilgisayarı konuşmanın yapılacağı odaya götürmek ve bilgisayarın VGA görüntüsünü (çoğu zaman bilgisayardan pahalı bir araçla) beyaz perdeye düşürmek, yatırım ve ayrı bir uzmanlık ister.

Yakın zamana kadar bunlyar zor işlerdi. Bu kadar zahmete katlanmak yerine, konuşmanızın notlarını ve diğer görsel unsurlarını kağıda basıp, konuşma sırasında dağıtmak daha kolay olabilirdi. Fakat devir hızla değişti; bilgisayarlar avucumuzun içine sığar hale gelirken, bilgisayarın ekranındaki görüntüyü duvara yansıtan araçlar inanılmaz ölçüde ucuzladı. Yani şimdi görkemli bir sunu yaparak, fikrinizi, projesinizi veya öğretmek istediğiniz konuyu, bir sunu programının olağanüstü etkileyici tekniğinden yararlanarak sunmamak, bilgisayardan yararlanmamak olur. Bilgisayardan yararlanabilecek iken yararlanmamak ise, bana sorarsanız, modern bir kişinin işleyebileceği en ağır suçlardan biridir.

Diyelim ki hayatınızda bir fikri veya projeyi tanıtmak veya bir şeyi öğretmek amacıyla bir topluluğun karşısına çıkmanız gerekmiyor ve gerekmeyecek. Peki, Internet’le Web’le ilginiz var mı? Bir fikri, bir projeyi, bir konuyu Internet’te anlatmak, savunmak, öğretmek zorunda mısınız? Öyleyse neden PowerPoint kullanmıyorsunuz? En değme Web tasarımcısının grafikleriyle, arkaplan renkleri ile, her türlü mültimedya unsuru ile haftalarca süren bir çaba sonucu ortaya çıkartabileceği ve Java’dan Javascript’te, Flash’dan anime GIF’e kadar başvurmadık teknoloji bırakmamacasına (ve tabii binlerce Dolar’ınızı alarak hazırlayacağı bir siteyi, yarım saatte PowerPoint ile hazırlayabileceğinizi söylersem ne yaparsınız? Üstelik ortaya çıkacak Web sayfaları, grafik dosyaları, HTML ve XML kodları, ne tür Browser programları kullanırsa kullansın, bütün ziyaretçileriniz tarafından aynen sizin arzu ettiğiniz görsel etkileri oluşturacak şekilde görülebilir.

Microsoft’un yeni Ofis 2000 paketi elinizin altında ise, büyük bir ihtimalle bilgisayarınızda PowerPoint kurulu demektir. Ve siz, dünyanın en kolay sunu veya Web’de eğitim ve öğretim aracına bir tıklama uzaktasınız.

Tıklayın, başlayalım.
Bölüm 1: Bir Sunu Hazırlayalım

Öğretmenler, ders anlatırken veya sınıfta bir konuyu öğrencilerinin tartışmasını sağlarken, neden kara tahta önünde dururlar ve ellerinde bir tebeşirle, tahtaya bir şeyler yazarlar? Öğretmenler bilirler ki, kulaktan giren söz, aynı anda görsel mesajla bütünlendiği zaman daha çok akılda kalıyor. Eğitimciler bu gerçeği herhalde yazının icadından önce keşfetmiş olmalılar; hatta belki de yazı bu yüzden icad edilmiştir!

Öğretmenler ağızlarından bir yeri terim, tanımlama, isim çıktığı zaman dönüp bunu tahtaya yazdıklarında hepimiz biraz daha dikkat kesiliriz; söylenenler daha bir anlamlı ve kalıcı gelir. Bu gerçekten hareket eden konuşmacılar, ister bir bilimsel konferansta yeni bir kalp ameliyatı tekniği anlatsınlar, ister bir ülkenin ekonomik geleceği ile ilgili tahminlerini aktarsınlar, söyledikleri sözlerin hap haline getirilmiş mesajlarını, önemli kavramlarını, yazı ile, grafikle, simgeyle arkalarındaki bir perde üzerinde görüntülerlerse, mesajlarının daha iyi kavrandığını bilirler. Bugün, bir firmaya yeni reklam kampanyasının taslaklarını sunan reklam şirketinin müşteri temsilcisinden, kendi müdürler kuruluna fabrikada yapılmasını gerekli gördüğü üretim tekniği değişikliğini savunan genç mühendise; yeni yazılımın müşterinin firmasında verimliliği nasıl arttıracağını anlatan bilişik teknolojisi şirketi sahibinden, hissedarlara firmanın son bir yıllık gelişimiyle ilgili hesap veren yönetim kurulu başkanına kadar, “konuşma yapma” durumunda bulunan herkesin, bir zamanlar basit “tepegöz” projeksiyon makinalarıyla yapılan sunuşlardan çok daha etkilisini bilgisayarla ve PowerPoint ile yapmaları mümkündür.

Günümüzde sunuş, sadece bir kürsüde, bir toplantı odasında ve konferans salonunda yapılmıyor. Bugün, “konuşmalarımızı,” mesajlarımızı Internet yoluyla milyonlarca kişiye yayıyoruz. Ne var ki Web sayfası tasarımı için halâ beyin cerrahı veya roket mühendisi düzeyinde teknik bilgi gerektiği şeklinde korkular yaygın. Hele işi Web tasarımı olmayanlar arasında.

Web tasarımında, bir Web sayfasını okuyan, izleyen ziyaretçinin bir sonraki sayfaya geçmesini sağlayan teknikler vardır. Bu teknikleri anlatan metinlerde genellikle şöyle övgüler görürsünüz: “Bu yöntemle Web sayfalarınız bir sunu programının slaytları gibi, birbiri ardından görüntülenir ve sayfa aralarında ancak bir sunu programının masaüstünde yapabildiği geçiş etkilerini sağlayabilirsiniz.” Şimdi, PowerPoint bize bu imkanı sunuyor: siz sunuyu hazırlayın; sunudan Web sitesi yapmak, PowerPoint’e ait, adeta beş saniyelik bir iş!

Ama önce bir sunu hazırlayın!

Sihirbazın yardımıyla
PowerPoint 2000’i çalıştırmanın çeşitlı yolları vardır. En kolay ve kestirme yol, masaüstünde bir PowerPoint kısayol simgesi varsa, onu tıklamaktır.

<pp2000001.tif>

PowerPoint’i başlatmak için Başlat menüsünden Programlar ve daha sonra Microsoft PowerPoint maddesini seçebileceğiniz gibi, yine Başlat menüsünden Yeni Ofis Belgesi maddesini ve açılacak Sihirbaz’da Sunular sekmesini ve arzu ettiğiniz bir şablonu da seçebilirsiniz. Microsoft PowerPoint, Akıllı İçerik Sihirbazı, Tasarım Şablonu veya Boş Sunu seçenekleri bulunan başlangıç diyalog kutusunu görüntüleyecektir.

<pp2000002.tif>

Burada mevcut üç seçenekten en kolayı, sunu şablonunu Sihirbaz’a hazırlatmaktır. Daha sonra, PowerPoint’te ustalaştıkça, mevcut şablonlardan birinden veya boş bir sayfadan hareket etmeyi tercih edeceğiz. Şimdi Akıllı İçerik Şablonu’nu seçerek, Tamam’ı tıklayın.

Diyelim ki, siz bir reklam şirketinde, hatırı sayılır bir tele-iletişim firmasının müşteri temsilcisi olarak çalışıyorsunuz ve firmanın Reklam ve Halkla İlişkiler Müdürü ile yardımcılarına yeni bir reklam stratejisi sunmak istiyorsunuz. Yeni stratejiyi sözle ifade etmeniz zor; ve mümkün olduğu ölçüde mültimedya imkanlarından yararlanmak, grafiklerle ve mesajlarınızını akılda kalacak şekilde başlıklarla sunmak daha uygun. Ofiste birisi PowerPoint ile bir sunu yapmanızı önerdi. Ne var ki siz hiç PowerPoint kullanmadınız; bırakın PowerPoint’i, elektronik ortamda sunu hazırlamadınız. Güzel.. Akıllı İçerik Sihirbazı tam size göre.

Açılış diyalog kutusunda PowerPoint’i başlattığınızda, muhtemelen Ofis Yardımcısı, yardım isteyip istemediğinizi soracaktır. Ofis Yardımcısını daha sonra tanıyacağız; şimdi, yardım istemediğinizi belirtin ve Akıllı İçerik Sihirbazı çalışmaya başlasın. Sihirbaz size önce bir kaç soru soracak ve sonra buna uygun şablonlardan bir kaçını sunacaktır. Akıllı Sihirbazın kendi reklamını yaptığı ilk kutuda İleri düğmesini tıklayın ve yapacağınız sununun türünü seçeceğiniz diyalog kutusuna geçin. Bu arada Akıllı Sihirbaz’ın soldaki haritasında sunu oluşturmanın hangi aşamasında olduğunuzu görebilirsiniz.

Akıllı İçerik Sihirbazı size beş tür sunu imkanı sağlıyor: Genel, Şirket veya Proje tanıtımı, Satış-Pazarlama sunusu ve eğitim. Bu türler arasındaki farkları ele alacağız; ama ilk fırstta herbiri ile adım adım ilerleyerek ortaya ne tür sunu şablonları çıktığını öğrenebilirsiniz. Şimdilik yapacağımız sununun türü bir fikrin tanıtımı olduğuna göre Carnegie Eğitmeni düğmesini tıklayabilirsiniz; sağda görüntülenecek kategorilerden birincisi “Fikir Satma” maddesini seçebilirsiniz. Tekrar İleri düğmesini tıklayın.

//////////////////KUTU//////////////////////////////

Kim bu Carnegie?

Dale Carnegie, 1888 -1955 yılları arasında yaşamış ve tüm dünyaya etkili konuşma, etkili bir kişilik geliştirmeyi öğretmiş kişidir. Dale Carnegie, başkalarına nasıl başarılı olabileceklerini öğreterek şöhrete ulaştı. 1936’da yazdığı Nasıl Dost Kazanılır ve Başkalarını Nasıl Etkilersiniz başlıklı kitabını tam 10 milyon adet satılan ve dünyada hemen hemen çevrilmediği dil kalmayan Dale Carnegie’nin sırrı, tavsiyelerini basit ve herkesin anlayacağı dille yazması ve sürekili örnek vererek konuşmasıydı. İki kuralı, “Başaracağınıza inanırsanız, başarırsınız,” ve “Başkalarını sevmeyi, saymayı ve onların varlığından zevk almayı kendinize öğretin!” adeta Carnegie Sloganı haline geldi. 1948’de yazdığı “Üzüntüyü Bırak, Yaşamaya Bak” daha çok satıldı ve Carnegie tüm dünyada başarıyı öğreten kişi olarak tanındı. Bir öğretemen okulunun mezunu ve seyyar satıcı olan Carnegie, daha sonra kendi adını taşıyan bir enstitü kurdu. Bu enstitüsünün geliştirdiği eğitim seminerleri ve bu semirlerde kullanılan görsel unsurlar, Microsoft tarafından telif hakları kiralanarak, PowerPoint’in eğitim amaçlı slaytlarında şablon olarak kullanılıyor.

///////////////////////////KUTU BİTTİ///////////////////////////

<pp2000003.tif>

Şimdi Sunu stilini belirleme aşamasındayız. Seçenekleriniz arasında bu sunuyu bilgisayar ekranında (gerçekten ekranda, veya özel projeksiyon aracıyla perdeye düşürerek) sunma; Web sitesi olarak hazırlama; yazıcıda renkli veya siyah/beyaz asetata yazdırma (ki bunu daha sonra “tepegöz” denen özel projeksiyon makinasıyla beyaz perdeye yansıtabilirsiniz) veya 35 milimetrelik pozitif renkli filme (slayt, dia, dia-pozitif gibi adlarla da anılır) kaydetmek üzere özel fotoğraf makinasına gönderme vardır. Biz, ekranda sunuş yapacağımızı varsayalım ve Ekran Sunusu maddesini işaretleyerek İleri’yi tıklayalım.

<pp2000004.tif>

Sunu Seçenekleri aşamasındayız; ve burada bütün slaytlarımızda ana ve alt başlık olarak kullanılacak metnimizi yazacağız. Reklam şirketi olarak büyük tele-iletişim firmasına yeni bir strateji sunduğumuza göre, Sunu Başlığı olarak “Reklamlarımızda Yeni Strateji,” altbaşlık olarak da ana fikrimizi yazabiliriz.

<pp2000005.tif>

Bu noktada, sütün slaytlarımızda bu slaytın hazırlandığı tarihi ve slaytın sıra numarasını da isteyip istemediğimizi belirtebiliriz. Tarih, sık sık tekrar edilen ve içeriği güncelleştirillen sunularda önem taşıyabilir. Sıra numarası ise özellikle asetata veya filme kaydedilecek slaytların sırasını karıştırmamakta veya ekran ve Web sunularında içerik yazıcıda kağıda yazdırıldığında sayfa sıralarının karıştırılmaması açısından önem taşıyabilir. İleri’yi tıkladığımızda Akıllı İçerik Sihirbazı bize şablonu hazırlamaya hazır olduğunu bildirecektir; Son’ı taklayarak, PowerPoint’in sunuyu hazırlamasını izleyin.

<pp2000005.tif>

PowerPoint, Dale Carnegie Enstitüsü’nün “fikir satma” stratejisine dayanan, beş bölümlük ve her bir bölümü çok sayıda sayfa içeren bir taslak hazırlayacaktır. Şimdi, PowerPoint’in bölümlerini ve bize sağladığı araçları tanıyabiliriz.

PowerPoint’in Penceresi

<pp2000006.tif>

Ekranınızın büyük bölümünü Sunu’nun slaytı kaplıyor. Solda, baştan sona bütün sununun anahattını görebilirsiniz. PowerPoint 2000, işlevinin gerektirdiği farklar dışında, Ofis 2000 paketinin diğer üyeleri ile aynı araçlara ve çubuklara sahiptir. Sununun adını da içeren Program başlığının yer aldığı üst çerçeve kenarınn altında, menü çubuğunu görüyorsunuz. Diğer Ofis 2000 üyelerinden farklı olarak burada Slayt Gösterisi maddesi dikkatinizi çekmiş olmalı. Bir slayttan diğerine geçişin biçiminden tutun, bir mikrofonla slaytları sunacağınız konuşmayı sabit diske kaydetmeye kadar, sununun provasından slaytların gösterilin gizlenmesine kadar, işin gösteri kısmını bu menüdeki maddelerle ayarlayacağız. Bu arada, diğer Ofis 2000 üyeleri gibi, PowerPoint’in de menü maddelerinin “akıllı” olduğuna işaret edelim. Herhangi bir menüyü tıkladığınızda açılacak liste en sık kullanılan maddeleri içererektir; Mouse oynatmadan bir kaç saniye tutarsanız, menü uzayacak ve listeye daha az kullanılan maddeler de girecektir. Az kullanılanlar arasındaki bir maddeyi seçerseniz, PowerPoint bir dahaki sefere bu komutu da sık kullanılanlar listesine alarak, iç açılışta gösterir. Menülerin “eski usul” yani ilk tıkladığınızda bütün maddeleri içermesini istiyorsanız, bunu Araçlar menüsünden Özelleştir maddesini ve açılacak kutuda Seçenekler sekmesini seçerek yapabilirsiniz. Burada, “Menüler önce son kullanılan komutları gösterir” satırının önündeki işareti kaldırın.

PowerPoint’in bu görünümüne Normal Görünüm denir. Pencerenin sol alt kenarında diğer görünümleri seçebileceğiniz düğmeler vardır. Bu düğmelerden birincisi başka bir görünümden hem slayt, hem sununun akış planı olan anahat listesi, hem de slaytlara ekleyebileceğiniz notların yer aldığı Not Panosunun görüntülendiği Normal Görünüm’e geçmenizi sağlar. İkinci düğme olan Anahat Görünümü ise Anahat bölümünü büyütecek, buna karşılık slayt bölümünü küçültecektir. Bu görünümde Anahat üzerinde daha rahat çalışabilirsiniz. Üçüncü düğme olan Slayt Görünümü ise, anahatta yer alan ana bölümleri simge haline getirirken, slayt bölümünü neredeyse program penceresinin tümünü kaplayacak şekilde genişletir. Dördüncü slayt sıralayıcısı düğmesi ise sunuda yer alan bütün slaytları küçük simgeler haline getirir; Mouse işaretçisiyle bunları tek tek istediğiniz sıraya sürükleyebilirsiniz. Sonuncu düğme ise slayt gösterisi yapmanızı sağlar. Bu düğmeyi, işimiz ilerledikçe sık sık kullanacağız ve sununun, nasıl görüntüğüne bakacağız. Bu görünümde iken bir slayttan sonrakine geçmek için Mouse’un sol düğmesini tıklatın veya klavyede aralık çubuğuna basın. Klavyede Page Up/Page Down veya aşağı ok/yukarı ok tuşlarına basarak, bir sonraki veya bir önceki slayta gidebilirsiniz. Slayt gösterisi sırasında Mouse’un sağ düğmesini tıklarsanız, diğer bazı işlevlerin arasında ileri veya geri gitmenizi sağlayacak maddelerin de bulunduğu menü açılacaktır. Klavyede Esc tuşuna basarak, slayt gösterisini istediğiniz anda durdurabilirsiniz.

Seçtiğiniz görünüme bağlı olarak menü ve araç çubuklarında içerik değişimi olacaktır; çünkü her görünümde yapabileceğiniz işler farklı olacaktır.

Ve son olarak pencerenin alt kenarına yakın çizim araçları çubuğuna dikkat edin. Burada, herhangi bir grafik programında veya söz gelimi Ofis 2000 üyelerinden Word’de aşina olduğunuz şekil ve metin oluşturmak ve biçimlemekte kullanabileceğiniz bir dizi araç yer alıyor. Şu anda slayt penceresinde gördüğünüz herşey ve daha çoğu buradaki araçlar yardımıyla oluşturulabilir, biçimlendirilebilir.

PowerPoint’in bu çehresi, mermere kazınmış değildir; istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz. Söz gelimi grafik programlarınızdan alışkınlık sonucu, Çizim Araçlarını, program penceresinin sol kenarında görmek istiyorsanız, bütün yapacağınız Mouse işaretçisini bu çubuğun sol kenarındaki iki çizginin üzerine getirmek, ilmeç dörtlü ok görünümünü aldığında Mouse’un sağ düğmesini tutarak araç çubuğunu istediğiniz yere bırakmaktan ibarettir. İsterseniz, bütün araç çubuklarını ve menü çubuğunu ekranda yüzer hale de getirebilirsiniz.

PowerPoint, görüntülenen menü, araç ve çizim çubukları dışında 10 çubuğa daha sahiptir; herhangi bir çubuğun boş bir yerini sağ tıklayarak, bu çubukların adlarını gösteren listeyi açabilir ve istediğiniz çubuğu görünür (veya görünmez) hale getirebilirsiniz.

Kimi zaman bir araç çubuğunun bütün komut düğmeleri çubuğun bulunduğu alana sığmayabilir. Bu durumda, çubuğun sağ kenarında küçük bir aşağı ok simgesi belirir. Bu oku tıkladığınızda eksik düğmeleri ve hemen altında o çubukta yer alabilecek tüm düğmeleri listeyecek Tüm Düğmeler komutunu göreceksiniz. Bu yolla, çubukları özelleştirebilir, kullanmadığınız komut simgelerini kaldırabilir; yenilerini ekleyebilirsiniz.

Bir düğmenin işlevini bilmiyorsanız, Mouse işaretçisini düğmenin üzerinde bir kaç saniye tutun; PowerPoint, küçük sarı ipucu kutusunu açacak ve düğmenin ne işe yaradığını bildirecektir.

Sunuyu Tamamlayalım
Yukarıdaki örnek sunuyu birlikte yaptıysak, PowerPoint penceresinde Anahat bölümüne bakın: baş tarafında 1’den 5’e kadar numaralanmış bölümler göreceksiniz. Bunlar, bu sunuşu yaparken yapacağınız konuşmanın beş ana bölümüdür. Elbette bu listeye uymak zorunda değilsiniz (ama Dale Carnegie Enstitüsü, bir fikri satmak için bu sırayı izlemenizde israr edecektir!); bölümleri, atabilir, yeni bölüm ekleyebilirsiniz.

Bir sunu, hem anahat bölümünden, hem slayt bölümünden oluşturulabilir, veya değiştirilebilir. Zamanla, sunu hazırlamada ustalık kazandıkça, sunu hazırlamaya veya Akıllı İçerik Sihirbazına hazırlatarak temel unsurlarını çıkarttığınız sunuları kendi ihtiyacınıza uygun hale getirmeye anahat bölümünde çalışarak başlamak daha çok kolayınıza gelebilir. Anahat, slaytlardan farklı olarak, yapacağımız sununun akışını, dinleyenlere (veya hazırlayacağımız sunuyu Web sayfaları olarak Internet’te izleyecek olanlara) sunacağımız mesajları bir akış planı halinde gösterir. Böylece söyleyeceğimiz sözlerle, görsel olarak sunacağımız mesajların uyumunu sağlamış oluruz. Sunu hazırlamanın yordamıyla ilgili ayrıntıları sonra ele alacağız. Burada sadece elimizi PowerPoint’e alıştırdığımıza göre, şimdi her iki bölümü de kullanarak, yeni slaytlar ekleyelim, olanlarda değişiklik yapalım.

Yeni metin ekleme

Akıllı İçerik Sihirbazı yoluyla, PowerPoint’in hazır şablonlarından birini kullanarak hazırladığınız sunularda ortaya çıkacak anahatta bir bölümün başlığını seçererek (Mouse ile üzerine tıklayarak) klavyede Delete (Sil) tuşuna basarsanız, o bölüm, alt bölümleri ve tabiî slaytları ve slaytlara iliştirilmiş notları ile silinir. Ofis Yardımcısı bu gibi silme işlemlerinde komutu icra etmeden önce sizden onay ister.

İmleci bölüm başlıklarından birinin önüne getirir ve klavyede Enter tuşuna basarsanız, bu kez mevcut başlığın bir üst sıra numarasına geçtiğini ve size yeni bir bölüm açıldığını görürsünüz. Buraya istediğiniz başlığı yazarak, yeni bir bölüm başlatabilirsiniz. Bu anda sağdaki slayt bölümünde boş bir slayt açılacaktır.

PowerPoint’in Akıllı İçerik Sihirbazı yoluyla hazırlayacağı sunular, genel konuşma-konferans kurallarına uygun, yani bir giriş-açış bölümü, bir geliştirme ve ayrıntı bölümü ve bir sonuç bölümü olan plana göre hazırlanır. Ne var ki ne kadar bilimsel kurallara dayanırsa dayansın bu sunular, başlıkları, alt başlıkları ve ögeleri bakımından içi doldurulması gereken boş kalıplardır. Örneğin yukarıdaki örnekte “Açış Konuşması: Somut Örnekler Verin” yazılı yere, bizim kendi sunuşumda uygun olan başalığı yazmamız gerekir. Örneğin, buraya “Neden Yeni Stratejiye İhtiyacımız var?” yazabiliriz.

Bunu yapmak için mevcut örnek başlığı, Mouse işaretçisini üzerinde sürükleyerek tarayın ve asıl başlığı yazmaya başlayın. (Mouse işaretçisinin bir metnin üzerine geldiği zaman büyük ve ince bir I harfine döndüğünü görüyorsunuz.)

<pp2000007.tif>

Burada, yazdığımız yeni başlığın aynı anda sağda slayt üzerinde görüntülendiğine dikkat edin. Anahat bölümünde yazdığımız her harf, slayt üzerine o metin unsuruna verilmiş biçimi alarak, belirecektir.

Bu kez, anahat üzerinde değil de, slayt üzerinde değişiklik yapalım. Örnek altbaşlıklardan birini tıklayın ve başlayın yeni asıl alt başlığı yazmaya.

<pp2000008.tif>

Burada slayt üzerinde yazdığımız metnin solda, anahat bölümünde ait olduğu yerde de aynı anda belirdiğine dikkat edin. Bu bize şunu gösteriyor: Anahat bölümündeki metinler, sağda slaytların üzerinde görüntülenen metinlerdir. İkisinden birinde yaptığımız değişiklik, diğerine de yansır. Bu arada, başlığı veya alt başlıklardan birini tıkladığınız anda, bütün metnin çevresimde bir çerçeve oluştuğunu görüyorsunuz. Bu metin kutusu denen bir ögedir; ve yazacağımız metinler için yer tutmaktadır. Slaytlarımıza, başlık,metin, grafik, kuruluş şeması ve küçük resimler gibi ne gibi çizim ve içerik ögeleri koyabiliriz. Bunların içinde yer aldığı kutuya Yer Tutucu denir.

Yeni metinleri yazarken, bazı kelimelerin altında kırmızı dalgalı bir çizginin belirdiği oluyor mu? Bu, o kelimenin Ofis 2000 paketiyle birlikte bilgisayarınıza kurulmuş olan Türkçe sözlükte ve yazım klavuzunda bulunmadığını gösterir: ya kelime gerçekten sözlükte yoktur (özel isimler gibi) ya da siz kelimeyi yanlış yazmışsınız demektir.

//////////////////////KUTU//////////////////////////

İyi bir sunuda...

Her slayt kendi içinde bir bütün olmalıdır. Bununla birlikte her slayt, sununun tümüne katkıda bulunmalı, yani zincirin bir halkası olmalıdır. Slayt, ekranda olduğu veya perdeye düşürüldüğü sırada söyleyeceğiniz sözlerin akılda kalmasını sağlamak içindir. Slaytta geçen fakat konuşmada geçmeyen fikir olmamalıdır.

/////////////////////////KUTU BİTTİ///////////////////////

Slaytlarınızda bir değişiklik yaptığınız, yeni metin yazdığınız veya mevcut bir yazıyı kaldırdığınız (ya da daha sonra göreceğimiz gibi, biçimlendirmeye ilişkin işlerde) fikir değiştirecek olursanız, Düzen menüsünden Geri al maddesini seçebilirsiniz. Geri alma işlemi, klavyede Ctrl+Z tuşlarıyla da yapılabilir. Geri aldığınız bir işlemi geri almaktan da vaz geçebilirsiniz. Bu durumda, Düzen menüsünden Yinele maddesini seçebilirsiniz; veya klavyede Ctrl+Y tuşlarına basabilirsiniz. PowerPoint’in geri almada kaç adım geriye gidebileceğini tayin etmek sizin elinizdedir. Bunu, Araçlar menüsünden Seçenekler maddesini ve açılacak kutuda Düzen sekmesini seçerek, ve açılacak kutuda “En fazla geri alma sayısı” bölümüne istediğiniz bir sayıyı yazarak yapabilirsiniz.

Biraz önce seçtiğimiz ikinci altbaşlığı değiştirerek, amacımıza uygun hale getirdiğimizi düşünelim; ve buraya aynı biçimde, yani baştarafında madde işareti (nokta) bulunan, yeni bir cümle ekleyelim. İkinci satırın sonunu tıklar ve klavyede Enter’a basarsanız, PowerPoint yeni bir madde işaretli satır başlatacaktır. Fakat alt başlıkları tıkladığınız zaman, madde işaretli iki unsuru çevreleyen kutuda yeni bir başlığın sığabileceği kadar yer kalmadığını görüyorsunuz. Yine de yazmaya devam edelim. İki satırı aşan bir metin yazdığımızda. iki şey görüyoruz:

1. Henüz mevcut alanı taşmamış olduğu sırada PowerPoint önce bu çerçevenin içindeki bütün metinlerin yazı boyutunu küçültmeye başlayacak ve yazı boyutunu 26 punto’ya kadar düşürecektir.

2. PowerPoint sizin metin girmeye devam ettiğini görünce yazı boyutunun 26 puntonun altına düşmesi gerektiğini anlayacak; fakat kendiliğinden bunu yapmayacak (çünkü 26 puntodan düşük boyutta bir başlığın ekranda veya perdede dikkat çekici şekilde okunması hemen hemen imkansız olacaktır) ve Ofis yardımcısı aracılığıyla bizi uyaracaktır.

<pp2000009.tif>

Bu noktada PowerPoint, slaytı ikiye bölmeyi veya her bir madde işaretli başlık için aynı bir slayt yapması teklif edecektir. Bu yola gitmeden önce atabileceğiniz iki adım var: yer tutucu kutunun içindeki metni azaltabilirsiniz; veya yer tutucu kutuyu genişletebilirsiniz,

Bir metin seçili iken, onu tutan kutunun köşelerinde ve kenarlarının ortalarında tutamakların belirdiğini, mouse işaretçisini bu tutamakların üzerine götürürseniz, ilmecin dikey, yatay veya çapraz ok haline geldiğini göreceksiniz. İmleci metin kutusunun alt kenarın ortasındaki tutamağın üzerine getirin; Mouse’un sol düğmesini tutarak, çerçeveyi aşağı doğru sürükleyin. Şimdi PowerPoint’in itirazıyla karşılaşmadan daha çok metin yazabilirsiniz. Metin yer tutucusunu genişletmeden ve PowerPoint’in önerilerine aldırmadan metni uzatmaya devam ederseniz, PowerPoint itiraz etmeden yeni metni kabul eder, ama metin slayttan dışıarı taşar; varsa slaytın alt kenarındaki unsurların üzerinden geçer ve bir süre sonra da slaytın alanınından dışarı taşar. Slaytın alanından taşan metinler, ekranda veya perdede slayt gösterisi sırasında görünmez; Web sayfası olarak kaydedildiği zaman da sayfanın dışında kalır.

<pp2000010.tif>

Yeni slayt ekleme

Ne kadar bilimsel temellere dayanırsa dayansın, PowerPoint’in hazırladığı sunu, sadece beş slayt içeriyor. Oysa bir konferansta, konuşmada, toplantıda fikrinizi açıklamak için muhtemelen daha fazla slayta ihtiyacınız olacaktır. Özetle sunuya yeni slaytlar girmek zorundasınız. Klavye’de Ctrl+M tuşlarına basarak, veya Ekle menüsünden Yeni Slayt maddesini seçerek, ya da Anahat penceresinde mevcut slayt simgelerinden önce veya sonra klavyede Enter tuşuna basarak, boş bir slayt açabilirsiniz. Yeni slayt, onu nasıl oluşturduğuna bağlı olarak biçimlendirilir. İmleç, anahat penceresinde mevcut bir slayt satırı önünde iken klavyede Enter tuşuna basarsanız, PowerPoint yeni slayta mevcut slaytların biçimini verir. Klavyede Ctrl+M tuşlarına basar veya Ekle menüsünden Yeni Slayt maddesini seçerseniz, PowerPoint yeni slayt biçimini seçmeniz 24 model önerecektir. Bu modellerden hangisini seçerseniz seçin; slaytın renk ve biçim olarak ana teması, mevcut sunuda uygulanmış temaya uygun olacaktır. Buradaki örnekte tema seçimini bizim için PowerPoint yaptı; fakat biz birazdan bu seçimi kendimiz yapacağız ve ne gibi seçeneklerimiz olduğunu göreceğiz. Yeni slayt oluşturmaya çalıştığınız anda imlecin nerede bulunduğu veya başka bir deyişle o anda hangi slaytın göründüğü yeni slaytın yeni için önem taşır. İmleç, bir slaytın adının tam önünde ise yeni slayt görüntüde olan slaytın önüne, imleç slaytın metninin içinde herhangi bir yerde ise, yeni slayt mevcut slaytın arkasına gelir.

Kimi zaman böyle neredeyse sıfırdan slayt oluşturmak işimize gelmez; biraz önce oluşturduğumuz başlıktan, hatta alt başlıklardan yararlanmak isteyebiliriz. Bu durumda, mevcut slaytı çoğaltmak, ve yeni slayttan bazı şeyleri atarak yerine yerilerini koymak daha kolay ve çabuk olabilir. Bu durumda ekle menüsünden Slayt çoğalt maddesini seçeriz. İmleç hangi slaytın içinde ise, o slaytin bir kopyası, slaytın önüne veya arkasına kopyalanır.

//////////////////////KUTU//////////////////////////

İyi bir sunuda...

Slaytlarınızda mümkün olduğunca az metin olmasına özen gösterin. Araştırmalar, bir slaytta üçten fazla noktalı madde bulunduğu taktirde bunlardan hiç birinin akılda kalmadığını, buna karşılık üç veya daha az madde olduğu zaman ortalama ikisinin akılda kaldığını gösteriyor.

/////////////////////////KUTU BİTTİ///////////////////////

Şimdi yeni bir slayt oluşturalım ve içine sınama amacıyla bir şeyler yazalım ve bir de resim koyalım. Bunun için klavyede Ctrl+M’e basın; ve açılacak modellerden “Metin ve küçük resim” adlı olanını seçin, Tamam’ı tıklayın. Anahat penceresinde boş slayt için bir simge oluşturulurken, slayt penceresinde boş slaytınız görüntülenecektir.

<pp2000011.tif>

Yeni resim ekleme

PowerPoint, yeni slaytta olması gereken ve bizim istediğimiz ögeleri, kendilerine özgü yer tutucuların içinde, gösteriyor; bütün yapacağımız, boş slaytta yer tutucuların içindeki geçici metinlerde belirtildiği gibi, yazmak istediğimiz metnin gireceği yerdeki geçici metni tıklamaktan ibaret. “Başlık eklemek için tıklatın” yazısını tıklayın ve istediğiniz bir başlığı yazın. Aynı işlemi noktalı madde başlıkların olduğu yerde de yapın. Ve sıra resim eklemeye gelsin. Mouse işaretçisini slaytta resim yerleştireceğiniz yerdeki yer tutucunun üzerine getirdiğiniz zaman, okun uçunda dört tarafı ok işaretli simgenin belirdiğini göreceksiniz; buradaki örnek resmi iki kere tıklayın.

PowerPoint’i kurarken, resim kataloglarının sabit diskinize yüklenmesi seçeneğini seçtiyseniz, şimdi karşınıza gelecek kutuda, PowerPoint’in 40’dan fazla kategoride 300’e yakın kullanılmaya hazır, renkli, Windows Media File (WFM) biçiminde imajı hizmetinize sunduğunu göreceksiniz. Bu kategorilerden İletişimi’i tıklayın.

<pp2000012.tif>

Mouse işaretçisini telefon resminin üstüne getirdiğiniz dosyanın adı ve büyüklüğü, tıkladığınızda ise bu resimle yapabileceğiniz dört işi içeren komut menüsü açılıcaktır. Bu noktada küçük resmi slayta ekleyebilirsiniz; önizleme yoluyma ayrıntılarını görebilirsiniz; sık kullanılanlara ekleyebilirsiniz; veya benzeri resimleri arayabilirsiniz. PowerPoint’in küçük resim ekleme kutusunda da benzeri bir arama imkanı vardır. Aranacak resimler kutusuna resim aradığınız konuları belirten bir kaç kelime yazar (örneğin “telekomünikasyon”) ve klavyede Enter tuşuna basarsanız, PowerPoint bütün resim kategorilerinde bu kelimeye uygun anahtar kelimeye sahip resimleri bulacaktır. PowerPoint’in kendi resimleri küçük resim seçme aracına (Küçük Resim Galerisi) yerleştirilir ve kategorilere bölünürken anahtar kelimelerle belirlenmiştir. PowerPoint’i sürekli kullanacak ve kendi resimlerinizden yararlanacaksanız, resimlerini Galeri’ye yerleştirebilirsiniz.

/////////////////////KUTU/////////////////////////////

Galeriye resim yerleştirmek için

PowerPoint Küçük Resim Galerisi (Clip Gallery, program adı cga.exe), kendi başına edinmek isteyeceğiniz güçlü bir programdır. Sadece resim dosyalarını değil, fakat aynı zamanda ses ve video dosyalarını da albümler haline getirebilecek olan Clip Gallery, PowerPoint veya diğer Ofis 2000 ailesi üyelerinden bağımsız olarak tek başına da kullanılabilir. Elinizdeki bütün resimleri bu araç yardımıyla sınıflayabilir, anahtar kelimeler verebilir (keywording), ve herhangi bir program ile bilgisayarınızda (veya Internet’te) bulunan resimleri hazırlamakta olduğunuz belgeye, örneğin Web sayfasına, Word belgesine, veya sürükle-bırak yöntemi ile uyumlu herhangi bir programın çalışma alanına resim ithal etmekte kullanabilirsiniz.

Microsoft Küçük Resim Galerisi’ni müstakil program olarak kullanmak için, Başlat menüsünde Programlar’dan Microsoft Küçük Resim Galerisi maddesini seçin. Eğer bu madde yoksa, Başlat menüsünde Ayarlar’ı ve açılacak alt-menüde Görev Çubuğu ve Başlat Menüsü maddesini seçin; ikinci seçme olan Başlat Menüsü Programları’nı ve açılacak kutuda Ekle düğmesini tıklayın; Gözat düğmesini tıklayarak cag.exe programını bulun. Bu program genellikle C:\Program Files\Common Filies\Microsoft Shared\Artgalry dizinindedir.

Microsoft Küçük Resim Galerisi’ni ister müstakil program olarak başlattığınızda, ister PowerPoint içinden açtığınızda bütün kategorileri gösteren kutuda, birinci öge, “Yeni Kategori” adını taşır. Bu ögeyi tıklarsanız, yeni kategorinin adını yazacağınız bir kutu açılır. oluşturmak istediğiniz kategorinin adını buraya yazın; ve bu adla oluturulacak kategoriyi tıklayın. İçinde henüz hiç resim bulunmayan yeni kategori açıldığında, sabit diskinizde bulunan ve bu kategoride yer almasını istediğiniz, biçimi ne olursa olsun, bir grafik dosyasını sürükleyerek yeni kategorinin boş kutusuna bırakın. Galeri programı Resim Özellikleri penceresini açarak, sizden bu resmi tanımlamakta kullanacağınız bir kaç kelime ve aramakta kullanabileceğiniz anahtar kelimeleri vermenizi isteyecektir. Bir resme istediğiniz kadan anahtar sözcük ekleyebilir ve kaldırabilirsiniz. Bu kutuda Tamam’ı tıkladığınızda resim Galeri’ye eklenmiş olacaktır.

////////////////////////////KUTU BİTTİ/////////////////////////

İletişim galerisindeki telefon resmini seçtiyseniz, ya resmi bir kere tıkladığınızda açılan küçük resimli menüden birinci komut olan Resim Ekleyi seçerek, ya da Galeri’nin araç çubuğundaki Resim ekle simgesini tıklayarak, resmi slaytımıza alabiliriz. Bunu yaptığınızda PowerPoint resmi düzenlemekte (edit etmekte) kullanabileceğiniz araç çubuğunu da açacaktır. Bu çubuktaki komutlarla resmin görünümü, renklerini boyutunu değiştirebilir, resmin istediğiniz bölümünü silebilir, hatta bu resmin yerine başka resim bile koyabilirsiniz. Ama bu alıştırma kapsamında yeni slayt oluşturma işlemini tamamlamış olduk.

İndirgeme - Yükseltme

Slaytlarımızda yapabileceğimiz bir diğer düzenleme işlemi, bir metnin görsel değerini yükseltme veya indirme olabilir. PowerPoint, bize örneğin Office 2000’in diğer üyelerinden Word gibi sınırsız metin biçimleme ve stil oluşturma imkanı vermez. Bunun sebebi, sunularda kullanılan görsel malzemenin ancak belirli büyüklükte ve konumda olması halinde etkili olduğuna ilişkin bulgulardır. Bu teknikler, sunuların bilgisayarla hazırlanabilir olmasından çok önce geliştirilmiştir. PowerPoint, sunularınızın gereken görsel etkiye sahip olabilmesi için size ancak bu sınırlar içinde metin biçimlendirme imkanı tanır.

PowerPoint, sunu teknikleri çerçevesinde bize beş ayrı önem düzeyinde metin biçimlendirme olanağı tanır. Bu düzeyleri Asıl Slayt’ı görüntüleyerek inceleyelim.

<pp2000013.tif>

Asıl Slayt’ı (Slide Master) Görünüm menüsünden Asıl, açılacak alt menüden de Asıl Slayt maddesini seçerek görüntüleyebilirsiniz. Asıl slayt, adının da belirttiği gibi, PowerPoint sunularındaki bütün slaytların üzerine bina edildiği slayt demektir. PowerPoint’in slaytlarında bir arkaplan resmi ile başlık, metin ve altbilgi alanları için biçimlendirme imkanları vardır. Buna göre metinlerimiz (ana başlığın dışında) beş düzeyden birinde olabilir. Asıl slaytı görüntülediğiniz anda sanki herhangi bir slaytı biçimlendiriyormuş gibi, asıl slaytın biçimlendirme kurallarını değiştirebilirsiniz. Ancak bu, daha sonra oluşturacağınız bütün sunuların bütün slayt biçimlerini etkileyeceği için, dikkatli uygulanması gereken bir işlemdir.

PowerPoint’in önem düzeylerine göre başlık ve metinlerine (alt başlık ve altbilgi ögelerine) verdiği biçim özellikleri şöyle sıralanır:

Unsur Font Tipi Boyutu Özel etki

Başlık Arial Normal 42 punto Özel etki yok

Birinci Düzey Metin Arial Koyu 30 pt Başında nokta şeklinde madde imi var

İkinci Düzey Metin Arial Normal 26 pt Başında uzun tire işareti var

Üçüncü Düzey Metin Arial Normal 24 pt Başında nokta şeklinde madde imi var

Dördüncü Düzey Metin Arial Normal 20 pt Başında kısa tire işareti var

Beşinci Düzey Metin Arial Normal 18 pt Başında kısa “»” işareti var

Altbilgi alanı unsurları Arial Normal 14 pt Özel etki yok

PowerPoint’te şablon seçerek veya Akıllı İçerik Sihirbazı’ndan yararlanarak oluşturduğunuz ve mevcut örneklerin yerine kendi metinlerinizi ve resimlerinizi koyacağınız ve yeni slaytlar ekleyerek tamamlayacağınız sunularda, genellikle bu biçimlendirme kuralları uygulanır. Bu yöntemle hazırlamaya başladığınız bir sunuda metin unsurlarınızı bir önem derecesinden diğerine indirebilir veya çıkartabilirsiniz. Bir slaytta herhangi bir metin unsurunu seçtiğinizde, araç çubuğunda “Yükselt” (Sola bakan kalın ok simgesi) ve “İndirge” (sağa bakan kalın ok simgesi) düğmeleri, seçtiğiniz ögeye göre etkin hale gelirler. Bu düğmeleri tıklayarak, seçili metni (varsa) bir üst ögeye yükseltebilir veya (varsa) bir alt ögeye indirebilirsiniz.

Metin ögelerinizin biçimi kolayca değiştirmenizi sağlayan bu imkanın şimdi örnek slaytlarımızdan herhangi biri üzerinde uygulayalım. Biraz önce içine resim eklediğimiz slaytı açın ve girdiğiniz birinci düzey metinlerden ikincisini tıklayın. İlmeç bu metinde iken, Mouse işaretçisi ile Araç çubuğunda İndirge düğmesini bir kere tıklayın. Sonra üçüncü sıradaki fakat önemi birinci düzeyde olan metni seçin ve İndirge düğmesini iki kere tıklayın. Üç ayrı birinci derecede metin bulunan slaytınızda şimdi bir birinci derecede, bir ikinci derecede ve bir de üçüncü derecede metniniz oldu.

<pp2000014.tif>

PowerPoint’in önem düzeyine göre biçimlendirilmiş ve kullanılmaya hazır stilleri dışında yeni metin türleri oluşturabilir ve bunları kendi arzusuna göre biçimlendirebilirsiniz. Bunu yaparken. PowerPoint ile oluşturacağınız sununun, genel sunu kurullarına aykırı düşmemesine özen göstermelisiniz.

Özel animasyon ekleme

Bu noktada görünüm seçeneklerinden Slayt Gösterisi’ni seçerseniz, slaytlarınızın Mouse düğmesini tıkladığınızda veya klavyede aralık çubuğuna, ok tuşlarına veya Page Down ve Page Up tuşlarına bastığınızda birbiri ardına görüntülendiğini, ve her slaytın bir anda tümüyle göründüğünü izleyeceksiniz. Bu düzende, konuşmanıza slaytla kazandırmak istediğiniz görsel etkiyi sağlasa da slaytların kendi içinde fazla ilgili çekici olmadığını söyleyebiliriz. İzleyiciler bir süre sonra ekrana veya perdeye (veya Web sayfasına) yeni ve duragan bir slayt gelmesini beklemeye şartlanabilirler. Uzmanlara göre bu slaytlardan beklediğiniz etkiyi azaltabilir.

Oysa PowerPoint slaytlara, kendi içinde hareketlilik (animasyon) kazandırarak, izleyici üzerindeki etkiyi arttırmanızı sağlayabilir. Bunu, Özel animasyon ekleme yoluyla yaparız. Şimdi biraz önce oluşturduğumuz slaytlardan herhangi birini seçin ve slaytın ana başlığını sağ-tıklayın. Açılan menüden, Özel Animasyon maddesini seçin. PowerPoint, sağ-tıklanan ögenin türünü bilir ve özel animasyon denetim kutusunun ilgili sekmesini önplana getirir.

<pp2000015.tif>

Bu kutunun Efektler sekmesinde, slaytta ne kadar unsur varsa o kadar nesne bulunduğunu göreceksiniz. Şimdi biz 1’nci başlığa animasyon özelliği kazandırmak istediğimize göre, Başlık 1 kutusuna işaret koyabiliriz. PowerPoint, seçtiğimiz nesnenin alabileceği ses ve canlandırma özelliklerine uygun seçenekleri sunacaktır. Bir sunuda slayta kazandırabileceğimiz efektlerin (etkilerin) başında, sayıların görüntüye kayarak girmesi gelir. PowerPoint metinlerimize 18 ayrı animasyon özelliği kazandırabilir. Sınama amacıyla yaptığımız bu sunuda çeşitli metinlere bu animasyon özelliklerini vererek, oluşturdukları etkiyi inceleyebilirsiniz. Şimdi kayarak gelme özelliğini ve kayma yönü olarak “Sağ üstten” maddesini seçelim. Seçtiğiniz animasyon türüne uygun olarak animasyonun oluşturulma yönü, hızı, ve benzeri özellikleri farklı olacaktır. Ayrıca seçtiğiniz animasayon etkisinin metinlere, metnin tümüne, sırayla kelimelere veya sırayla harflere uygulanması seçenekleriniz de vardır. Seçimlerinizi tamamladıktan sonra, Sıra ve Zamanlama semmesini tıklayın.

<pp2000016.tif>

Oluşturduğunuz efektlerin sırası ve hangi yöntemle ve zamanlamayla harekete geçeceğini bu sekmedeki kontrollerle belirlersiniz. Bir konuşmada ileri süreceğiniz fikirleri yansıtan noktalı başlıkların, siz o konuya geldiğinizde ve sizin Mouse düğmesini tıkladığınızda veya klavyede aralık çubuğuna, aşağı yukarı ok tuşlarına veya Page Down ve Page Up tuşlarına bastığınızda görüntülenmesi daha uygun olabilir. Kimi zaman bir slayt görüntülenmeye başladığında vermek istediğiniz animasyon etkisinin başlayıp bitmesi daha uygun olabilir. Burada kayma etkisi verdiğimiz başlığın bizden (Mouse düğmesini tıklatmak gibi ) bir hareket beklemeden, başlayıp bitmesini animasyonu başlat bölümünde “Otomatik olarak” seçeceğini işaretleyerek sağlayabiliriz. Birden fazla unsura animasayon efekti veriyorsak, bunları bir önceki bitişinden belirli bir saniye sonra başlatmamız da mümkündür. Bunun için, Otomatik olarak seçeneğinin altındaki “Saniye sonra” kutusuna arzu ettiğimiz saniye miktarını girmemiz gerekir. Animasyonların aralıksız harekete geçmesi için süreyi 0 olarak bırakın.

oluşturmakta olduğunuz animasyon etkisinin nasıl görüneceğini Önizleme düğmesini tıklayarak, küçük penceredeki slaytın üzerinde izlemeniz mümkündür.

Slayt geçişlerine efekt ekleme

PowerPoint sunularında slaytların birbirini ardına görüntülenmesinde varsayılan yöntem, sunuşu yapanın Mouse düğmesini tıklaması veya klavyede aralık çubuğuna, aşağı yukarı ok tuşlarına veya Page Down ve Page Up tuşlarına basmasıdır. Slayttan slayta geçişte varsayılan geçiş biçimi ise bir slaytın tümüyle aynı anda silinmesi yerine ardından gelen slaytın tümüyle aynı anda belirmesidir. Başka bir deyişle slayt gösterisi sizin işaretinizle ve slaytlara özel geçiş efekti uygulanmadan yapılır. Ve bu bazen sıkıcı olabilir; slayttan slayta geçişe animasyon etkisi kazandırabilirsiniz. Ayrıca bir konuşmanın görsel unsuru olmayan, örneğin duyuru, tanıtım, fotoğraf gösterisi gibi özel amaçlı slayt gösterileri için slaytların otomatik olarak değişmesini sağlamanız da mümkündür.

Buradaki örnek sunuda slayt geçiş etkisi oluşturalım; Slayt Gösterisi menüsünden Slayt Geçişi maddesini seçin.

<pp2000017.tif>

Açılan denetim kutusunda 41 ayrı geçiş türünden birini seçebileceğiniz bir seçim kutusu bulunuyor. Seçtiğiniz geçiş türünün hızını, slayttan slayta ilerlemenin türü (Mouse veya klavye yolu, ya da zamana bağlı otomasyon) ve arzu ediyorsanız geçiş sırasında çıkartılmasını istediğiniz sesi burada belirleyebilirsiniz. Burada seçtiğiniz geçiş etkisini, ister sadece şu anda seçili olan slayta, veya slaytların tümüne uygulatmak da elinizdedir. Uygulama düğmesini tıklarsanız, seçtiğiniz etki sadece seçili olan slayt için geçerli oülur; Tümüne Uygulama düğmesi ise bu etkiyi tüm slaytlara kazandırır.

Slayt geçişi denetim kutusunda yeni bir geçiş türü seçtiğinizde, effekt kutusundaki simgede geçişin nasıl uygulandığını izlyebilirsiniz.Bu noktada, bütün geçiş türlerini tek tek seçerek, nasıl bir sonuç verdiğini öğrenebilirsiniz. Seçtiğiniz etkinin tüm sunu üzerindeki uygulanma biçimini ise Tümüne uygula düğmesini tıklayarak ve klavyede F5 tuşuna basarak görebilirsiniz.

Sunuyu kaydedelim

PowerPoint’in Akıllı İçerik Sihirbazı yardımıyla oluşturduğumuz ve kısmen kendi amacımıza uygun hale getirdiğimiz bu örneği tamamladığımızı varsayalım ve şimdi bu sunuyu kaydedelim. Yapacağımız ilk iş, Dosya menüsünden Farklı kaydet maddesini seçerek PowerPoint dosyasına bir isim vermek olacaktır.

<pp2000018.tif>

PowerPoint, dosya adı olarak sununun ilk bir kaç kelimesini seçecektir. Bir sununun birinci slaytında ilk bir kaç kelime genellikle sununun konusunu içerdiğine göre, bu seçim dosya adı olarak çok uygun olabilir, fakat siz istediğiniz ismi verebilirsiniz. PowerPoint, dosyanız için Belgelerim dizinini seçecektir; isterseniz bunu da değiştirebilirsiniz. Bu noktada değiştirmeyeceğiniz tek unsur, dosyanın kayıt türü (.ppt) olacaktır.

PowerPoint’in Sunu dosya türünde kaydettiği ve adının uzatması “.ppt” olan dosyaları, ancak PowerPoint ile açılabilir ve düzenlenebilir. Çoğu zaman sunuyu yapacağınız bilgisayarda (bu genellikle bir notebook tarzı dizüstü bilgisayarı olabilir) PowerPoint bulunmayabilir; veya siz sunu tasarımcısı olarak hazırladığınız ürünü ekranında (veya perdede) görüntülenmek üzere konuşmayı yapacak kişiye verebilirsiniz. Bu kişinin, sunuyu görüntülemek için bilgisayarında PowerPoint bulunması ve kendisinin PowerPoint uzmanı olmasını bekleyemezsiniz. PowerPoint, bu gibi durumlar için sunu dosyasını, PowerPoint kurulu olmayan bilgisayarlarda görüntüleyebilecek yani sadece gösteri yapmakta kullanılabilecek bir biçimde kaydedebilir. Bu biçimdeki dosyalara PowerPoint Gösterisi dosyası denir; dosya adının uzantısı da “.pps” olur. Farklı kaydet penceresinde iken, Kayıt türü kutusunun sağındaki seçme okunu tıklayarak, ve listeden PowerPoint Gösterisi maddesini seçerek, dosyanızı “pps” uzantısı ile kaydedin. Bir “.pps” dosyası, herhangi bir bilgisayarda çalıştırılabilir; ancak bu dosya PowerPoint programı olmadan düzenlenemez (edit edilemez), değiştirilemez.

Bu bölümü ve ilk alıştırmamızı tamamlamak için şimdi önce dosyanızı “ppt” sonra da “pps” olarak kaydedin; ve PowerPoint’i kapatın. Hazırladığınız PowerPoint Gösterisi’nin PowerPoint dışında nasıl çalıştığını görmek için, Belgelerim dizininde oluşacak “.pps” dosyasını iki kere tıklamanız yeter!

Bölüm 2: PowerPoint’e Metin Girme

PowerPoint’in nasıl işlediğini ve basit bir sunu hazırlamanın tekniğini öğrendiğimize göre şimdi PowerPoint’in imkan ve yeteneklerini daha yakından ele alabilir, Ofis 2000 ailesinin diğer üyelerinin yardımıyla sunularımızı nasıl hazırlayabileceğimizi daha ayrıntılı görebiliriz. Bu bölümde metin ile ilgili ayrıntılara değineceğiz.

Bir sunuda içeriği, eşlik edeceği konuşmanın metni belirler; slaytlarda kullanacağımız başlıklar ve daha aşağı düzeydeki metinler mutlaka konuşmanın metninden alınmış olur. Bununla birlikte, slaytlar, eşlik ettikleri konuşmayı diğer görsel ögelerle tamamlar, konuşmada ileri sürülen fikirlerin, verilen bilgilerin görsel kanıtlarını, akılda kalması gereken mesajlarını sunarlar. Sunu hazırlamaya başlamadan önce, sununun eşlik edeceği konuşmanın, konferansın, ders metninin hazır olması gerekir. PowerPoint sunusunun eşlik edeceği konuşma kendi konuşmanız değilse, hazırlığa başlamada önce konuşma metnini edinerek, bir kaç kere okumanız gerekir.

PowerPoint’in Akıllı İçerik Sihirbazı, sadece sunu hazırlamanıza değil, fakat konuşma hazırlamanıza da yardımcı olur. Daha önce konuşma hazırlamamışsanız veya konuşma yapma deneyiminiz çok değilse, Akıllı İçerik Sihirbazı’nı kullanarak, size neler önerdiğine bakın.

PowerPoint’in Metin Önerileri

PowerPoint, gerçekten bilimsel temellere dayanan 26 Akıllı İçerik şabbonu sunmaktadır. Bunlardan 6’sı Dale Carnegie Enstitüsü’nün geliştirdiği şablonlara dayanmakta, diğerleri ise oldukça geniş bir araştırma ekibinin, çeşitli bilimsel referenslara dayanarak geliştirdiği akış planları içermektedir.

Burada iki örneği ele alalım. Birinci örnek, Akıllı İçerik Sihirbazı’nın Dale Carnegie yöntemiyle, herhangi bir toplantıya katılanları toplantının amaç ve hedeflerine hazırlamak üzere yapılacak sununun planını içeriyor. Modern iş yönetimi anlayışına göre, katılımcı sayısına bağlı olmadan, her iş toplantısına, toplantıyı yönetecek başkandan ayrı olarak, “facilitator” (kolaylaştırıcı, yardım sağlayıcı) denen bir üye atanmalı ve bu kişi toplantının başından sonuna kadar (a) katılımı, (b) tartışmaların ana hedeften başka konulara sapmamasını, ve (c) toplantı sonuçlarının düzenli biçimde rapor edilmesini sağlamakla görevli olmalıdır. Bu kişinin toplantının açılışında yapacağı konuşma şu akış planına sahip olmalıdır:

1. Açış bölümü: Konuşmacının dinleyicilerin dikkatini üzerine toplaması gereken bu bölümde, dikkat toplama ögesi olarak şu unsurlardan biri veya birkaçı kullanılabilir:

a. İlginç bir olayın anlatılması;

b. Konuşmacının kendi başından geçen bir olayı anlatması ;

c. Bir övgüyü nakletmek;

d. Ünlü bir sözü, özdeyişi kullanmak.

2. Konuşmacı, dikkatleri kendi üzerinde toplayarak, dinleyenleri toplantı havasına sokmayı böylece başardıktan sonra ana konuya girebilir ve sırasıyla şu noktalar üzerinde durabilir:

a. Toplantının konusunu, ele alınacak sorunu, tartışılacak fırsatı kısaca o anda orada bulunan kişilerin biraraya gelme sebebini tanımlamak;

b. Toplantının neden önemli olduğunu açıklamak;

c. Dinleyicileri, toplantının amaç ve hedefleri hakkındaki görüşlerini belirtmeye zorlamak;

d. Toplantının, katılanların hepsinin katkılarıyla başarıya ulaşabileceğini belirterek, katılımı teşvik etmek;

e. Toplantının organizasyonu sırasında, katılması istenen veya katılacağını bildirenlerin toplantının amaçları ve hedefleri hakkında dile getirmiş olabilecekleri fikirlerden bir kısmını dinleyenlere aktarmak.

3. Konuşmacı, böylece toplantının hedeflerini ve bu hedeflere ulaşmak için ele alınacak sorunları antalacağı bölüme gelmiş olur. Bu bölümde üzerinde durulacak ana başlıklar şunlardır:

a. Hedeflerin tanımlanması;

b. Sorunları tanımlanması;

c. Katılımcıların sorunlar üzerinde yoğunlaşarak bu toplantıda ele alacakları konuların öncelik sırasını belirtmelerini sağlamak.

4. Konuşmacı bu anlatılanlara atıf yaparak toplantıda bulunacak çözümleri sıralamaya geldiği bu bölümde katılımcıları konuşmaya teşvik etmeli, hatta fikirlerini ve düşüncelerini belirtmelerini isteyerek sırayla herkese söz vermek suretiyle hazır bulunan herkesi bir bakıma katılıma zorlamalıdır. Konuşmacı belirtilen görüşleri bir kağıda yazar. Konuşmacı bu notları elinin altında bir PowerPoint sunusu varsa, o anda yeni bir slayt oluşturarak herkese görüntüleyebilir; bunu yapmak için gerekli teknik düzen yoksa, konuşmacı notlarını herkesin görebileceği büyük kağıtlara ve büyük harflerle yazarak yapabilir. Bu amaçla üzerine yazılanları kağıda basan Beyaz Tahta adlı cihazlar da kullanılabilir. Konuşmacı bu noktada katılımcıların seçenekleri öncelik sırasına koymalarını istemelidir.

5. Konuşmanın son bölümü toplantıdan çıkacak eylem planları ve çözümlerin belirtilmesidir; konuşmacı bunu da katılanlarını görüşlerini belirtmelerini teşvik ederek yapar. “Facilatator” (toplantı hazırlayıcı,kolaylaştırıcı) toplantının konusu hakkında uzman değilse ek bilgi verilmesi gerektiğinde bunu ilgili kişilere bırakabilir. Bu adımda yapılacak işler, şu gruplara ayrılabilir:

a. Eylem adımları;

b. Gereken malzemeler;

c. Gereken eğitim;

d. Zamanlamalar;

e. Maliyetler.

6. Konuşmacı konuşmasını eylem planlarını özetleyerek, atılacak ilk adımları açıklayarak ve yapılacakları katılımcılardan belirli kişilerin üstlenmesini sağlayarak kapatır.

Bu “toplantı hazırlama” (facilitating) planı dünyanın hemen her köşesinde uygulanan, İş Yönetimi okullarında öğretilen şemaya uygundur. PowerPoint, bu şemayı hiç uygulamamış kişilere bile en modern iş yönetimi tekniklerini kullanma imkanı sunmaktadır. Burada gördüğümüz gibi, PowerPoint’i bir konuşmanın, bir toplantının aktif aracı olarak kullanabilir; toplantı sırasında söylenenleri, önemli noktaları anında görüntülenmeye hazır slaytlara kaydedebiliriz.

Bir örnek daha verelim. Bu kez PowerPoint’in “kötü haber verme” konulu Akıllı İçerik Sihirbazı’nın önerdiği konuşma planını ele alalım. PowerPoint. hengi konuda olursa olsun, bir toplantıda kötü bir durumu açıklama görevini yerine getirecek konuşmacıya şu planı öneriyor:

1. İçinde Bulunduğumuz Durum: Kötü haberi ifade edin; açık olun, durumu saklamaya çalışmayın.

2. Bu duruma nasıl gelindiğini anlatın. Varsa olayın geçmişi, ilgili gerçekler veya stratejileri ifade edin. Başta ortaya konan, ama şimdi yanlış olduğunu ortaya çıkan varsayımları, tahminleri, projeksiyonları anlatın.

3. Önünüzdeki seçenekleri belirtin; izlenebilecek çıkış yollarını, her birinin avantaj ve dezavantajlarını belirterek, artıları-eksileri, getirileri-götürüleri tartışın.

4. Çıkış yolu olarak tavsiyeleri veya kararları ele alın. Her birinin neden, kimin tarafından önerildiğini veya kabul edildiğini, sorunu nasıl çözeceğini; uygulamanın getireceği güçlüklerin nasıl aşılacağını tek tek sıralayın.

5. Geleceğe ilişkin görüşlerinizi, başka bir deyişle konuyla ilgili vizyonunuzu ifade edin. Bunu yaparken ulaşmayı amaçladığınız hedefleri tekrarlayın; gelecek için beklentileri sıralayın; beklenen sonuçlar için tarih veya vade belirleyin.

6. Dinleyicilere güven verip morali yükseltecek akılda kalıcı noktaları ele aldığınız bir özet yapın.

Bu şema da İş Yönetimi eğitimi veren belli başlı yüksek öğretim kurumlarında öğretilen ilkelere uygundur. Bir kere daha PowerPoint, sadece teknik bir araç olarak değil, fakat hazırlanacak slaytlara temel olarak önerdiği konuşma akış planının içeriği ile de önemli bir yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Slayt Yoluyla Metin Girme

Akıllı İçerik Sihirbazını seçmediğiniz taktirde, PowerPoint, size içerikle ilgili hiç bir öneride bulunmaz; sadece içeriğine uygun görsel tasarımı önermekle yetinir. PowerPoint’i çalıştırdığınızda, Akllı İçerik Sihirbazı yerine Tasarım Şablonları yolunu seçerseniz, değişik amaçlara hizmet edebilecek 44 şablondan birini seçebilirsiniz.

<pp2000019.tif>

PowerPoint, daha sonraki adımda sizden seçtiğiniz şablona uygulanacak düzeni seçmeniz için size 24 Otomatik Düzen (AutoLayout) önerecektir. Tasarım Şablonları yerine boş sunu yolunu izlerseniz, PowerPoint yine boş şablona verilecek düzeni belirlemeniz için aynı seçim kutusunu açacaktır.

<pp2000020.tif>

İki yol arasındaki fark, birincisinde şablonlarınıza arkaplan grafiği uygulanması ve metinlerinizin önem derecelerine göre özel biçimlere kavuşturulmuş olmasından ibarettir; her iki yolda da slaytlarınızın içerik bakımından akış planını siz belirlemek zorundasınız.

Otomatik Düzen seçme aşamasında tümüyle boş slayt düzenini seçmediğiniz taktirde, PowerPoint her iki yolda da slaytlarınıza metin ve diğer görsel ögelerin yerini belirten yer tutucular koyacaktır. Boş slaytlarınızda seçtiğiniz otomatik düzene göre ya sadece başlıklar ve metinler için yer tutucular bulunur; ya da resim ve diğer görsel ögeler için de yer ayrılmış olur. Metin yer tutucuların içinde tıkladığınız anda silinen “Başlık eklemek için tıklatın” ve “Alt başlık eklemek için tıklatın” yazıları bulunur.

<pp2000021.tif>

Akıllı İçerik Sihirbazı’nın hazırladığı slaytlardan farklı olarak, burada Mouse işaretçisini yer tutucunun içinde tıklattığınız anda yer tutucunun içindeki metin yok olacak ve sizin yazmanıza imkan vermek üzere imleç belirecektir. Oysa Akıllı İçerik Sihirbazı’nın slaytlarında örnek metinler siz silmedikçe slayt üzerinde kalmaya devam eder.

Otomatik düzen yoluyla oluşturduğunuz slaytlarda veya boş bir sunu ve daha sonra tümüyle boş bir düzen seçtiğiniz taktirde oluşacak boş slaytlarda, yeni bir metin yer tutucu oluşturmak için Ekle menüsünden Metin Kutusu maddesini seçebilirsiniz. Bu noktada Mouse işaretçisini arzu ettiğiniz yerde tarayarak kutuyu oluşturur ve içine istediğinizi yazabilirsiniz.

<pp2000022.tif>

Metin yer tutucuların özelliklerini, yer tutucunun bir kenarını (Mouse işaretçisi dört ucu oklu simge halinde iken) sağ tıkladığınızda beliren menüden Metin Kutusu Biçimlendir maddesini seçerek ayarlayabilirsiniz. Bu kutudan özellikle metniniz slayta sığmadığı zaman yararlanabilirsiniz.

<pp2000023.tif>

Bu kutuda Metin Kutusu sekmesini tıklayın ve metnin kutuda nereden başlayacağını, çevresinde ne kadar marj (boşluk) bırakılacağını uygulanmasını istediğiniz otomatik biçimlendirmeyi tayin edin. Metni bu yolla sığdırmanız mümkün olmuyorsa, metin kutusunun boyutlarını değiştirebilirsiniz. Bunun için metin kutusunun yerini belirten çerçevedeki tutamaklardan birini Mouse işaretçisiyle istediğiniz yönde sürükleyebilirsiniz.

Anahat Yoluyla Metin Girme

PowerPoint’in normal görünümde solda yer alan anahat penceresi, gerçekte güçlü bir metin girme ve slayt oluşturma aracıdır ve bu pencere diğer Ofis 2000 üyeleri ile metin alışveriş noktasıdır.

Anahat, adının da ifade ettiği gibi, bir sununun başından sonuna kadar izleyeceği bütün adımları gösterir. Kavramsal olarak ifade edersek, bir sununun anahattı şöyle oluşur:

Düzey 1

Düzey 2

Düzey 3

Düzey 4

Düzey 5

Düzey 6

Bunu, iyi düzenlenmiş bir kitabın içindekiler listesine benzetebilirsiniz. Bölümler, alt bölümlerden; alt bölümler ise alt-alt bölümlerden oluşur. Boş bir sunu ve boş bir otomatik düzen seçtiğinizde, normal görünümde anahat penceresinde sadece 1’nci slaytın nuramasını göreceksiniz; ve siz yazıncaya kadar slaytta metin olmayacaktır. Şimdi böyle bir sunuya birlikte, sıfırdan metin girerek, slaytlar oluşturalım.

Henüz boş bir sunu ve boş bir slayt açmadıysanız, Dosya menüsünden Yeni maddesini seçin; Yeni Sunu kutusunda, Boş Sunu; Yeni Slayt kutusunda da Boş Slayt düzenini seçin. Burada, son yazdığınız metnin hangi düzeyde olduğuna bağlı olarak, Enter ve Ctrl+Enter tuşlarının farklı anlamları olacaktır. Bunu sınayarak öğrenelim:

Anahat penceresinde gördüğünüz 1’in yanını tıklayın ve birinci slayt için ana başlığı yazın (Normal sunuda bu, açılış slaytı ve dolayısıyla yazdığınız metin sununun adı olacaktır). Metni yazdıktan sonra klavyede Enter tuşuna basın. PowerPoint, yazdığınız başlığın altında (bu slaytın üzerine bina edildiği asıl slaytın (Master) biçimine uygun olarak) bir altbaşlık grubu için yertutucu oluşturup, ikinci slayta geçmiş olmalı. Şimdi yeni bir başlık daha yazın ve bu kez Ctrl+Enter’a basın. PowerPoint, yeni bir slayt değil, başlığın altında ikinci düzeyde bir alt-başlık oluşturmuş olmalı.

<pp2000024.tif>

Buraya altbaşlık metnini yazın ve Enter’a basın. PowerPoint, yeni bir slayt değil, yeni bir alt başlık oluşturdu! İkinci alt başlığı yazın ve bu kez Ctrl+Enter’a basın. PowerPoint, üçüncü slaytı oluşturdu!

<pp2000025.tif>

Şimdi bir yeni slayt, bir yeni alt-düzey metin oluşturan Enter ve Ctrl+Enter tuşlarının kuralını belirleyelim: Son yazdığınız metin slayt başlığı ise Ctrl+Enter alt-başlık oluşturur; son yazdığınız metin alt-başlık ise Ctrl+Enter yeni slayt oluşturur. Enter ise daima kendisinden önceki düzeyde yeni bir unsur oluşturur. Buna göre, Enter, son yazdığınız slayt başlığı ise yeni slayt başlığı, son yazdığınız alt başlık ise yeni alt başlık oluşturur.

Eğer Enter ve Ctrl+Enter ile sadece yeni slayt ve yeni alt başlık oluşturabiliyorsak, diğer alt-düzeylerdeki metinleri nasıl oluşturabiliriz? Alt başlıkları daha alt düzeye indirgeyerek. Bunu da deneyerek öğrenelim.

Biraz önce yazdığımız ikinci alt başlığı tıklayın ve klavyede ok tuşlarına basarak, bu başlığın sonuna gidin; Enter’a basın. Üçüncü alt başlığı yazın. Bu noktada üç adet, ikinci derecede önemli maddeniz oldu. İmleç, son yazdığınız maddenin içinde iken, araç çubuğunda, İndirge düğmesini tıklayın.

<pp2000026.tif>

İkinci düzeydeki metin, şimdi üçüncü düzeye indi. Bu başlıktan önceki ikinci önem düzeyindeki başlığı seçin ve İndirge düğmesini tıklayın. Şimdi iki adet üçüncü önem düzeyinde başlığınız oldu. Anahat penceresine yazacağınız metinlerle slayt oluşturmak ve slaytların metin bölümlerini biçimlendirmek, bir süre sonra slayt penceresinde gerçek slayt üzerinde çalışmaktan daha kolay gelmeye başlayabilir. PowerPoint, anahat penceresinde çalışmanıza yardımcı olmak için özel bir Anahat araç çubuğu bile veriyor.

<pp2000027.tif>

Bu çubuğu, anahat penceresinin sol kenarına yapıştırarak, etkin bir çalışma alanı oluşturabilirsiniz. Bu çubukta yer alan Biçimlendirmeyi göster düğmesi, Anahat penceresindeki metnin, slayttaki biçimlendirme (yazı tipi ve türü) ile gösterilip gösterilmemesini sağlar. Özet slaydı ise, seçeceğiniz birden fazla slaytın başlıklarını alarak, (seçili slaytların ilkinin önünde) bir özet slayt oluşturur. Bütün slaytlarınızın metinlerini önem düzeylerine göre genişletmek için Tümünü Genişlet, bütün slaytları sadece başlık olarak görüntülemek için Tümünü Daralt düğmelerini tıklayabilirsiniz. Genilet ve Daralt düğmeleri ise sadece imlecin içinde bulunduğu slaytı genişletmeye veya daraltmaya yarar. Bir metni içinde bulunduğu metin kutusunda daha aşağı ve daha yukarı kaydırmak için Aşağı Taşı ve Yukarı Taşı düğmelerini kullanabilirsiniz. Bu düğmelerle metin ögelerinin aralarındaki mesafeyi değiştirmiş olursunuz; metinler sahip oldukları önem düzeyinde kalırlar. Buna karşılık İndirge ve Yükselt düğmeleri, metinlerin anahattaki önem derecelerini ve dolayısıyla biçimlerini değiştirir.

Word Yardımıyla Anahat Girme

Anahat görünümü yoluyla PowerPoint’in anahat penceresini genişletseniz bile, kimi zaman bir kelime işlemcisi ile insan zihnini daha iyi toplayabilir! Ayrıca Enter ve Ctrl+Enter’ın yerine göre işlevini kavramaya çalışmak da çaba isteyebilir. Oysa Ofis 2000 ailesinin bir diğer üyesi, Microsoft Word’de oluşturacağınız anahat listesi PowerPoint’e ithal edilebilir.

Word’ün de tıpkı PowerPoint gibi anahat görünümü olduğunu hatırlıyor olmalısınız. gerçi iki programın anahat biçimlendirme tarzları farkılıdır, ama PowerPoint açısından anahat, Word’de de oluşturulmuş olsa, anahattır. Word’de anahat, bir belgenin bazı paragraflarının başlık etiketleri ile etiketlenmesi olması halinde oluşturulur. Word ile şöyle bir belge hazırlayalım ve bunu Word’te anahat görünümde görelim, ve Anahat denemesi.doc adıyla kaydedelim.

<pp2000028.tif>

Word’de metin biçimlendirmeye aşina değilseniz bile, bu satırları altalta yazın ve Stil seçme kutusundan imleci sırasıyla paragraflarınıza Başlık 1...Başlık 6 stillerini seçin.

Şimdi bu belgenin anahattını, PowerPoint’te slayt oluşturmakta kullanalım. PowerPoint’te araç çubuğunda Yeni düğmesini tıklayın ve herhangi bir otomatik düzen slaytını seçin. Varsayılan olarak seçilen Başlık slaydı, işimize yarayabilir; çünkü bu slayt düzeninde PowerPoint başlık slaydını boş bırakacak ve işe ikinci slayttan başlayacaktır. Boş sunu oluşturulduğunda ekle menüsünden Anahattan Slayt Al maddesini seçin.

<pp2000029.tif>

PowerPoint, varsayılan dizin olarab Belgelerim’i açacaktır. Biraz önce kaydettiğimiz Word belgesini bulalım ve Ekle düğmesini tıklayalım.(Bu arada PowerPoint’in anahat kavramına sahip bütün dosya türlerini ithal etmeye hazır olduğunu açılan diyalog kutusundaki Dosya Türü bölümünde WordPerfect’ten Zengin Metin Biçimine, Excel’den Lotus 123’ e ve HTML belgelerine kadar bir çok dosya türünün uzatmasından anlayabilirsiniz.)

Ekle düğmesini tıkladığımızda PowerPoint, Word belgesinin anahattını alacak bu buna uygun slaytları oluşturacaktır. İki program arasındaki alışverişte, Word’ün Başlık 1 stilini verdiğiniz pragraf ile birlikte yeni sayfa başlattığı gibi, PowerPoint de Başlık 1 olarak biçimlendirdiğiniz başlıkları yeni slayt başlığı yapacak ve diğer başlıkları onun altına alt başlık olarak alacaktır.

<pp2000030.tif>

Kelime-işlem programınız başlık stili yöntemini kullanamıyor ve dolayısıyla anahat hazırlayamıyorsa veya siz Word veya bir başka kelime-işlem programında metinlerinizi biçimlendirmeden bir dosya oluşturduysanız, bu yazının PowerPoint’e her bir paragraf bir slayt olarak ithal edilmesi mümkündür. Bunun için PowerPoint’te Ekle menüsünden Anahattan Slayt Al maddesini seçtiğinizde açılacak kutuda, Dosya Türü bölümündeki Bütün Anahatlar seçeneğini, sağdaki seçme okuna basarak Bütün Dosyalar yapın. Şimdi seçeceğiniz ve içinde başlık stili uygulanmamış metninizin her bir paragrafı bir slayt olarak çevrilecektir.

Bu yöntem size, slyatların eşlik edeceği konuşmanın bir kelime işlem prgramı ile hazırlanması ve bu programda slaytlarda görüntülenecek başlık ve alt başlıkların biçimlendirilmiş olması halinde, PowerPoint sunusu hazırla işinin ne kadar kolaylaşacağını da göstermiş olmalı.

/////////////////////KUTU//////////////////////////

Tersten gidersek

Kimi zaman hazır bir PowerPoint sunusunun, kelime işlem programına alınarak slayt metinlerinin yazıya dönüştürülmesi gerekebilir. Bunu, PowerPoint’te sunu açıkken, dosya menüsünden Gönder, açılacak alt menüden de Microsoft Word’ü seçerek yapabiliriz.

<pp2000031.tif>

İlk dört düzenleme PowerPoint slaytlarının Word’e resim olarak iliştirilmesi sağlanır; sonuncu Yalnızca Anahat maddesi ise slayt metinlerinin Word’e metin olarak aktarılmasını sağlar. Bu suretle Word’e gönderdiğiniz metinler, Word’de düzenlenebilir, değiştirilebilir veya yeniden biçimlenebilir.

<pp2000032.tif>

///////////////////////KUTU BİTTİ/////////////////

Açıklama Metinleri

PowerPoint sunusu hazırlama çoğu zaman bir ekip işidir; özellikle kurumsal amaçlı sunularda konuşma metinlerini hazırlayanlar, grafikleri ve diğer görsel ögeleri oluşturanlar ve PowerPoint uzmanı olarak sizin işbirliği yapmanız gerekir. Bu işbirliği sırasında bazı slaytların yeniden gözden geçirilmesi, onay alınması gerekebilir.

<pp2000033.tif>

Bunu, slaytların üzerine, sarı yapışkan not kağıtlarına benzeyen Açıklamalar yapıştırarak, sağlayabilirsiniz. üretim aşaması bittiğinde, açıklamaları ya gizlemeniz, ya da silmeniz gerekir. Açıklamaları Gizle/Göster düğmesi “Göster” konusunda iken, slayt gösterisi sırasında açıklama notları da gösterilir; bu düğme “Gizle” konusunda iken slayt gösterisi sırasında açıklamalar gösterilmez.

PowerPoint normal görünümde iken, Ekle menüsünden Açıklama maddesini seçerseniz, PowerPoint, slaytın üzerinde sizin adınızı (o sırada açık Windows oturumunun veya PowerPoint’in kayıtlı kullanıcısının adını) içeren bir açıklama kutusu oluşturacak ve yeni metin girmeniz için bekleyecektir. (Burada gösterilen ve gösterilecek ismi, Araç menüsünden Seçenekleri ve Genel sekmesini seçerek değiştirebilirsiniz.)

Slaytlarınızdan herhangi birine açıklama eklediğinizde, PowerPoint, İnceleme araç çubuğunu görüntüler. Açıklamaları bu çubuk yardımıyla yönetebilirsiniz.

<pp2000034.tif>

İnceleme çubuğu, sadece slaytlardaki açıklamaları görüntelemenizi ve açıklamalar arasında gezinmenizi sağlamakla kalmaz, fakat aynı zamanda Ofis 2000 ailesinin diğer üyesi Microsoft Outlook yardımıyla slaytlarınızı, bir elektronik posta alıcısına gönderebilir; veya bir ağ ortamında veya Internet’te sunu ile ilgili ekip çalışması için ortak görevler oluşturabilir.

Açıklamalar, silininceye kadar üzerinde bulunduğu slaytın metin gibi, resim gibi, bir parçasıdır; bu niteliği ile açıklamalar düzenlenebilir, içerik ve boyutlarl değiştirilebilir; slayt üzerinde başka yere kaydırılabilir. Ve, tabiî, silinebilir!

Slaytlara Simge Ekleme

Slaytlarınıza işlevi belirginlik sağlamak alan simge karakterler de girebilirsiniz. PowerPoint’in önem düzeyini belirtmekte kullandığı nokta ve çizgi işaretlerini yetersiz bulduğunuz veya metinlerinize dikkat çekici, önem belirtici başka simgeler de koyabilirsiniz.

Bunu, Ekle menüsünden Simge maddesini seçerek yaparız. Bu maddeyi seçtiğinizde PowerPoint, Karakter Eşlem aracını açar.

<pp2000035.tif>

PowerPoint’in simge ekleme aracı, Windows’un Başlat menüsünden Programlar/Donatılar/Sistem Araçları yoluyla açılan Karakter Eşlem aracına çok benzer. Aralarındaki başlıca fark, PowerPoint’in simge aracının, yazı tipi (font) dosyasında yazı ailesi simge olarak tanımlanmış yazı tiplerini seçmesidir.

Windows 98, Ofis 2000 ve MS Internet Explorer 5, Windows sistemine Common Bullets, Webdings ve Symbols adlı, çeşitli simge türü fontlar kurarlar. Ayrıca Microsoft’un Tipografi sitesinde Web Simgeleri içeren farklı dosyalar da bulabilir ve bilgisayarınıza indirebilirsiniz. (http://www.microsoft.com/typography) Simge ekleme aracı ile slaytlarınıza bu dosyalardaki simge karakterleri katarak, metinlerinizi zenginleştirebilirsiniz.

<pp2000036.tif>

WordArt

Bir resmin bin kelimeye bedel olduğunu düşünüyorsanız, Ofis 2000 ailesi üyesi programların paylaştığı kelimelerden yapılma resimleri çok sık kullanacaksınız demektir! “Wordart” nesneleri, slaytınızda resim gibi görüntülenmesine rağmen, metin özelliğini korurlar; istediğiniz anda yeniden düzenlenebilir ve değiştirilebilirler.

<pp2000037.tif>

Ekle menüsünden Resim, alt menüden de WordArt maddesini seçerek, WordArt’ı başlatabilirsiniz. WordArt’ı başlattığınızda imlecin nerede olduğunun üzerinde çok durmayın; daha sonra ortaya çıkacak nesneyi istediğimiz yere taşıyabiliriz.

WordArt nesnesi eklemek üzere harekete geçtiğimizde önce sanat eserimizin alacağ stili seçebilmemiz için WordArt Galerisi açılacaktır. Stillerin oluşturacağı etkileri öğrenebilmenin en emin yolu bir sinama sunusunda boş slaytlar üzerinde hepsini denemektir. Burada beğendiğiniz herhangi bir stili ve Tamam tuşunu tıklayabilirsiniz.

<pp2000038.tif>

WordArt aracı, resme dönüştürülecek metni girmeniz için Metin Düzenleme kutusunu araçaktır. Buraya metni yazabilir veya Windows panosundan yapıştırabilirsiniz. Dikkat edilmesi gereken husus, metinlerin seçtiğiniz stile göre karmaşık görünüm almayacak uzunlukta olmasıdır.

<pp2000039.tif>

Tamam’ı tıkladığınızda metniniz, seçtiğiniz stile uygun olarak resim haline getirilerek, slayta yerleştirilecektir. Bu nesne, PowerPoint açısından “resim” sayılır; yeri ve boyutları değiştirilebilir. Ancak WordArt aracı açısından bu nesne daima metin olarak kalacaktır.

<pp2000040.tif>

Slayta yerleştirilen WordArt nesnesini tıkladığınızda, PowerPoint, Wordart çubuğunu da açar. Bu çubuktaki düğmeler yardımıyla seçili Wordart nesnesini düzenleyip değiştirebileceğiniz gibi yeni WordArt nesneleri de ekleyebilirsiniz.

<pp2000041.tif>

WordArt çubuğundaki düğmelerden Ekle ile slaytınıza yeni WordArt nesnesi ekleyebilirsiniz. Metin Düzenle düğmesi ise mevcut metni değiştirebilmeniz için Metin Düzenleme penceresini açacaktır. Biçimlendirme düğmesi, WordArt nesnesinin renklerini, çizgilerini, içinde bulunduğu kutunun özelliklerini değiştirmenizi sağlar. Serbest Döndür düğmesi ile WordArt nesnesinin konunumu değiştirebilirsiniz.

Metin Düzenleme ve Biçimlendirme

PowerPoint ile oluşturacağınız ürünlerin içeriğinin önemli bir bölümü metin olacaktır. Bu yüzden PowerPoint bir kelime işlemcisini aratmayacak metin düzenleme ve biçimlendirme araçları ile donatılmış bulunuyor. Burada bu araçları tanımaya çalışacağız.

Şu ana kadar yaptığımız alıştırmalardan görmüş olacağımız gibi, PowerPoint’te yolumuzu ve aradığımızı bulabilmek için klavyeden ve Mouse’dan yararlanabiliriz. Metinlerini gözden geçirmek ve biçimlendirmek için ya metinleri seçmek, ya da imleci tüm sunuda veya belli bir slaytta belirli bir noktada tutmamız gerekir.

//////////////////////////KUTU/////////////////////////////////

Mouse ve Klavye kısayolları

PowerPoint’te bir metni seçmek için Mouse’un sağ düğmesini basılı tutarak, işaretçi ile metnin üzerini taramak gerekir. Buna ek olarak şu kısayolları da kullanabilirsiniz:

v Bir slayttaki tüm metni seçmek için Anahat penceresinde, slaytın simgesini tıklayın.

v Bir altbaşlığı seçmek için Mouse işaretçisini başlığın soluna götürün, dört ucu oklu simge haline gelince, tıklayın.

v Bir satırın başına gitmek için klavyede Home tuşuna, sonuna gitmek için End tuşuna basın.

v İmlecin bulunduğu noktadan satırın başına kadar olan metni seçmek için Üstkarakter (Shift)+Home, sonuna kadar olan metni seçmek için Üstkarakter (Shift)+End tuşlarına basın. Üst veya alt satırları da seçmek için Shift’i bırakmadan Home veya End tuşuna yeniden basın.

v İmlecin bulunduğu noktadan itibaren bir karakter seçmek için Üstkarakter (Shift)+Sol veya Sağ ok tuşlarına basın.

v İmlecin bulunduğu noktadan itibaren bir kelime seçmek için Ctrl+Üstkarakter (Shift)+Sol veya Sağ ok tuşlarına basın.

///////////////////////KUTU BİTTİ///////////////////

Slaytlarda metin oldukça az olduğu ve özellikle büyük ekrana veya beyaz perdede gösterildiğinde yazı boyutu çok büyük göründüğü için yazma, imla ve dilbilgisi hataları, çok sayfalı bir belgede olduğundan daha çok dikkat çeker. Kelime sayısının azlığı, aynı zamanda sunu tasarımı yaparken, metinlerdeki hataları anında düzeltme imkanı da sağlar.

Metin Düzenleme

PowerPoint slaytlarınızda bir hata ararken, Bul ve Bul- Değiştir yöntemini kullanabilirsiniz. Bu araçlar, slayt görünümü dışında bütün görünümlerde kullanılmaya hazırdır. Klavyeden Ctrl+F veya Düzen menüsünden Ara maddesini seçerek arama, ve klavyeden Ctrl+H, Düzen menüsünden Değiştir ve arrama kutusunda Değiştir düğmesini tıklayarak Değiştir araçlarını açabilirsiniz. Sadece arama yaparken, aradığınız kelimenin tümünü yazmanız gerekmez.

<pp2000042.tif>

Buradaki örnekte, “Yalnızca tam sözcükleri bul” kutusunu işaretlemediğimiz için PowerPoint, “fakülte,” “fakültelerini,” “fakültesi” gibi içinde Aranan hanesinde yazılı kelime parçası geçen bütün kelimeleri bulacaktır. “Büyük/Küçük harf duyarlı” kutusu da işaretlenmemiş olduğu için, PowerPoint “Fakülte,” “FAKÜLTE” ve “fakülte” kelimeleri arasında ayrım yapmayacaktır. Arama aracı bulduğu ilk örnekte duracak ve bundan sonrakileri ancak siz “Sonrakini bul” düğmesini tıklarsanız arayacaktır.

Bir çok slayttan oluşan bir sunuda, örneğin bir terimin başka şekilde yazılması gerektiğini anlarsanız, bunları tek tek, elle aramak çoğu zaman çok zor bir görev olabilir. PowerPoint, arayıp bulduğu metinleri bir başka metinle değiştirebilir. Kimi zaman yüzlerce slaytın elle düzeltilmesi, tasarımcıyı başka işlerden alıkoyabilir.

<pp2000043.tif>

Buradaki örnekte, PowerPoint bütün slaytlardaki “öğretim,” “Öğretim” ve “ÖĞRETİM” kelimelerini “eğitim” olarak değiştirecektir. Bu bazen amacınıza uygun olmayabilir. Yeni kelimenin eski ise aynı yazılışta olmasını, yani değiştirilecek kelime büyük harfle yazılmışsa yenisinin de büyük harfle yazılmış olması gerekebilir. Bu durumda Değiştir kutusunda büyük harf/küçük harf duyarlılık kutusunu işaretleyerek ve aranan hanesine kelimenin yazılabileceği bütün biçimleri yazarak, arama ve değiştirme yaptırmanız daha uygun olur. Değiştirme işlemini aranan her kelimeyi ait olduğu slaytta görerek ve onay vererek değiştirebileceğiniz gibi, Tümünü Değiştir düğmesini tıklayarak, bu işin otomatik yapılmasını da sağlayabilirsiniz.

Tümünü değiştir düğmesini tıkladıktan sonra hata yaptığınızı anlarsanız, Düzen menüsünden Geri Al maddesini seçerek veya klavyede Ctrl+Z’ye basarak, yaptırdığınız değişikliklerden vaz geçebilirsiniz.

PowerPoint, slaytlarınıza klavye ile yazarak, Windows panosundan yapıştırarak veya bir başka dosyadan alarak oluşturduğunuz metinlerde anında yazma hatalarını bulabilir. Bunun için PowerPoint’e için vermeniz gerekir. Bunu, Araç menüsünde Seçenekler maddesini ve açılan kutuda Yazım denetimi ve Stil sekmesini seçerek yapabilirsiniz. Bu sekmede göreceğiniz denetim unsurlarından “Yazarken yazımı denetle” maddesini işaretlerseniz, PowerPoint slayt metinlerini denetleyecek ve hatalı bulduğu kelimelerin altını dalgalı çizgiyle çizecektir.

<pp2000044.tif>

Bu sekmedeki Stil seçenekleri düğmesi ise slaytlarınızda stil denetimi yapar. Slayt tasarımında farklı stil anlayışları vardır. Kimi tasarımcıya göre, slayt başlıkları kitap başlığı gibi, her kelimenin birinci harfi büyük yazılmalıdır. Kimi tasarımcı başlık dışındaki metinlerin de başlık stilinde yazılmasını savunur. Kimine göre slayt metinlerinin sonunda noktalama işareti olmaz; kimine göre olur. Stil seçenekleri kutusunun birinci sekmesi olan Büyük Harf, Küçük Harf ve Bitiş Noktalaması sekmesinde, PowerPoint’e hangi stili uygulamasını istediğinizi bildirebilirsiniz.

<pp2000045.tif>

Stil seçenekleri kutusunun ikinci sekmesi ise PowerPoint’in Görsel Netlik dediği ayarları apmanızı sağlar. Slayt, bir iletişim aracı olarak sınırlı içeriğe sahip olmalıdır. Ancak slaytların kullanıl yerine göre bu sınırın belirlenmesinde farklılıklar olabilir. Örneğin çok büyük bir konferans salonunda çok sayıda kişiye yapılan bir tanıtım konuşmasına eşlik eden slaytlarda metinlerin arka sıralardan kolay okunması için daha büyük harf tipi kullanılırken, nisbeten küçük bir derslikte, az sayıda öğrenciye ders veren öğretmenin ders aracı olarak kullandığı slaytlarda daha çok satır, daha çok kelime bulunması, dolayısıyla daha küçük boyutta yazı tipi kullanılması mümkündür.

<pp2000046.tif>

Slaytlarınızın daha kolay anlaşılmasını sağlayan görsel netlik kurallarını bu sekmedeki asgarî ve azamî satır sayılarını ve foont puntolarını değiştirerek belirleyebilirsiniz. Herhangi bir slaytınız tasarım sırasında bu sınırları aşacak olursa PowerPoint sizi uyaracaktır. PowerPoint’in varsayılan sınırları, her slaytta noktalı maddeler halindeki altı başlık, başlıklarda azamî iki satır, ve noktalı maddelerde azamî iki satır şeklinde belirtilmiştir.

////////////////////

Sihirbazın yardımıyla PowerPoint 2000’i çalıştırmanın çeşitlı yolları vardır. En kolay ve kestirme yol, masaüstünde bir PowerPoint kısayol simgesi varsa, onu tıklamaktır.

Sihirbazın yardımıyla
PowerPoint 2000’i çalıştırmanın çeşitlı yolları vardır. En kolay ve kestirme yol, masaüstünde bir PowerPoint kısayol simgesi varsa, onu tıklamaktır.