|
Yamaç paraşütü sporu,
1980'lerin başlarında ortaya çıkmış, kısa zamanda popüler olmuş ve tüm dünyaya
yayılmıştır. Bunun en önemli sebepleri; bilinen en ekonomik hava aracı olması ve
doğa sporları ile içiçe olmasıdır.Temelde özel bir yetenek ve aşırı efor
gerektirmeyen Yamaç Paraşütü Sporu standart bir eğitim sonrasında kullanımı
oldukça kolay ve zevklidir. Yamaç paraşütü basit bir hava aracıdır, fakat bütün
diğer hava araçları gibi karmaşık ve güç bir dizayn çalışmasının ürünüdür.
Yamaç paraşütü dört bölümden oluşur:
Kubbe
Askı İpleri
Taşıyıcı Kolonlar
Harnes(kuşam tertibatı)
Kubbe
Kubbe, polyester veya naylon, hava geçirmeyen, kaplamalı
özel bir kumaştan yapılır ve canlı parlak renklerle boyanır. Alt ve üst yüzeylerin
dik parçalarla birleştirilmeleriyle oluşurlar. Böylece ortaya çıkan bu hava
kanallarına "sel" adı verilir. Ön kenardaki uçları açıktır. Ön
kenarlarına şeklini korumak ve kalkış sırasında içine kolay hava girişini
sağlamak için sert plastik tabakalar dikilir. Geniş sel girişleri daha yavaş ve daha
güvenli bir yamaç paraşütünü gösterir. Daha dar sel girişleri, daha yüksek
performansı amaçlayan paraşütlerde bulunur. Her sel, diğerlerinden iç sel duvarları
ile ayrılmıştır. Bunlar kanadın şeklini belirlerler. Çok sayıda sel duvarı daha
istikrarlı daha düzgün bir şekil ortaya koyar. Bu duvarlarda birçok delik vardır.
Böylece hava, bir selden diğerine geçebilir. Bu da iç basıncın ayarlanmasını
sağlayarak kanadı şişirir. Tamamen şişirildiğinde aerofoil şeklini alır yani, alt
yüzey daha düz, üst yüzey daha kamburumsu, eğri bir şekil alır.
Maksimum kalınlık noktası, ön kenardan arkaya doğru
giden çizginin yüzde 15 ile 30'u tarafından oluşturulur. Kanadın arka bölümü arka
kenar ile sonlanır.
Tipik bir kubbede performansına bağlı olarak çok sayıda sel bulunur. Çoğunlukla
orta bölümdeki seller, kenardaki sellere göre daha uzundur. Kubbe böylece elips
şeklini alır. Bazı modern kubbelerde kanat uçlarında dik bölümler vardır, bunlara
kulak da denir. Daha güvenli bir kubbe oluşturmak için eklenmektedir.
Bir yamaç paraşütünün kubbesi şişirilebilen bir
kanattır. Bu nedenle de bir serbest atlayış paraşütü olarak düşünülmemelidir.
Yamaç paraşütleri yerden koşarak kalkış için aynı zamanda uygun hava akımlarında
süzülmek amacıyla kullanılmaktadır.
Askı İpleri
İpler çok dayanıklı malzemeden yapılmışlardır.
İnce yapıları sürtünmeyi azaltmanın yanında hafif bir malzeme olarak da avantaj
sağlar. Kevler ve darcon olmak üzere iki ana ip tipi vardır. Kevler, organik polyamid
(karbon lifi) malzemedir ve çoğunlukla darcon (terylene) yada benzeri bir malzemeyle
çevrelenmiştir.
İpleri daha iyi tanımak için kubbedeki bağlantı
yerlerine göre değişik adlar verilir. Ön kenarlara bağlanan iplere A ipleri denir.
Arkaya doğru gittikçe B, C ve D ipleri olarak adlandırılırlar. Fren ipleri (kontrol
ipleri) en arka kenara bağlanırlar ve renkleri diğerlerinden farklıdır.
Taşıyıcı Kolonlar
Taşıyıcı kolonlar, kubbe iplerini kuşama bağlarlar.
Genellikle 25mm genişliğindedir. Kuşama, karabinalar ile ipler küçük metal (rabit)
halkalar ile bağlıdırlar.
Taşıyıcı kolonlar, pilota kalkışta uygun tutunma
yerleri sağlarlar. Kalkışı kolaylaştırmaktan çok, farklı harnes kullanımına
imkan tanırlar.
Bazı gelişmiş yamaç paraşütlerinde speed sistemi denilen hızlandırıcılar
bulunurken bazılarında harnes kolonlara sabit olarak bağlanmıştır.
Harnes
Yamaç paraşütlerinin harnesi basit olarak; tahtadan yada
sert plastikten yapılan oturma yerleri, sağlam dokunmuş kumaştan yapılan sırt
bölgesi, bacak ve göğüs kolonlarından oluşur.
Bazı harneslerde çapraz kolonlar bulunur. Bunlar, kubbeyi
daha güvenli tutmak için pilotun vücut hareketini doğrudan yukarıya iletmesini
engelleyen yapıdadırlar.
Gelişmiş harneslerin, hızlandırıcı (speed sistem)
bağlantıları, sırt koruyucusu, hava yastığı, yedek paraşüt bölümü gibi
avantajları vardır. Bütün harnesler pilotun vücut yapısına göre ayarlanabilir.
|