|
Paraşütler, yapılış şekli ve stillerine göre
çeşitlilik göstermektedir. Bunlar: uçaktan atlanarak yapılan; statik paraşüt ve
serbest paraşüt (sky dive), belli yükseltilerden koşarak paraşütün şişmesi
sağlanarak yapılan Yamaç paraşütü ve Delta kanattır.
Yamaç Paraşütü ( Paragliding )
Son zamanlarda özellikle gençler arasında hızla
yayılan, herkesin kolaylıkla uçma arzusu ve heyecanını tadabileceği bir spor dalı
gelişmektedir. Buna Fransızca "parapente", İngilizce "paragliding"
ve Türkçe "yamaç paraşütçülüğü" adı verilmektedir. 15 yaşını
bitirmiş her sağlıklı kişi rahatlıkla paraşütçülük kurslarına
katılıp bu sporu yapabilir. Rahatça koşulabilecek türden uygun
eğimli bir yamaca açık olarak serilen paraşüt, pilotun koşuya
başlaması ile hemen hava dolar, kanat şeklini alır ve pilotu
taşımaya başlar. Pilotun koşuya 3-5 metre daha devam etmesi ile
havalanır ve yamaçtan aşağı süzülerek konforlu ve emniyetli bir
uçuşa başlar. Uçuşların süresi, kullanılan malzemenin performansı ve
pilotun tecrübesine bağlı olarak kilometrelerce/saatlerce sürebilir.
1940'lı yıllarda, Wright kardeşler başarılı ilk uçuşlarının
yanında, birkaç parça perde kumaşından yaptıkları bir tür uçurtmayla yeni bir
havacılık olayına da öncülük etmişlerdir. Daha sonraları esnek yapıya sahip
kanatlar üzerinde çalışma ve deneyler yapılmış, 1948'de basit yelken kanatlar
ortaya çıkmıştır. Bu çalışmalar sırasında kanatların bir bot, araba yada bir
kişi tarafından yerden kaldırılması önemli bir gelişmeydi. Bu araç rahatlıkla
sökülüp takılabilen çubuklardan ve üzerlerine gerilmiş kumaşlardan yapılmış bir
delta kanattı. 1948 yılında Dr. Francis Rogallo, portatif delta kanadı yapmayı
başardı. Zamanla delta kanatlar emniyet ve performans açısından oldukça geliştiler.
Bugün tecrübeli bir pilot, 30-35 kg ağırlığındaki delta kanadına ek olarak yedek
paraşüt, hava akımlarına göre şekillendirilmiş bağlantı elemanları, altimetre,
variometre, pusula ve hız saati gibi bazı cihazlara ve telsize ihtiyaç duyar. Elbette
bütün bunları taşımak için bir araç ve uçmayı düşündüğünüz tepedeki
kalkış noktasına kadar uzanan bir yol gereklidir. Bu yüzden 1970'li yıların
sonlarında bazı uçucular, yapısı sabit ve ağır olmayan, daha esnek ve daha hafif
bir hava aracı arayışına girdiler. Birkaç öncü, paraşütlerle yamaçlardan uçuş
denemelerine başladılar. Bunlar uçaktan atlayarak, limit hızda (yaklaşık 198 km/s)
düşerken açılmak üzere dizayn edilmiş serbest düşüş paraşütleriydi. Çok
geçmeden limit hızdaki açılış şokunun doğurduğu aşırı yüksek gerilimlerin
daha yavaş ve daha yumuşak olan yamaç kalkışlarında ortaya çıkmadığı fark
edildi ve farklı malzemelerden daha büyük boyutlarda paraşütlerin işe
yarayabileceği düşünüldü.
Çok geçmeden ucuzluğun ve basitliğin en son teknoloji ile
birleştirildiği Fransızca "parapente", İngilizce "paragliding" ve
Türkçe "yamaç paraşütçülüğü" adıyla bilinen yepyeni bir spor doğdu.
1980'li yıllarda yamaç paraşütçüleri düzenli olarak tepelerden havalanmaya
başladılar.
Bugünkü yamaç paraşütlerinin 6:1 ve 9:1 arasında
değişen süzülme oranları delta kanatlarınkiyle (12:1-18:1) yada planörlerinkiyle
(20:1-45:1) karşılaştırıldığında çok iyi görünmeyebilir fakat bir yamaç
paraşütünün onların sahip olmadığı bazı avantajları vardır. Kolaylıkla
havalanır, yönlendirilir ve inerler, birkaç dakikada açılabilir ve toplanabilirler.
Uygun bir eğitimle temel uçuş kontrolü becerisi birkaç günde kazanılabilir.
Hafifliği ve küçük boyutları sayesinde rahatlıkla sırtınıza alıp hiç bir yola,
hava alanına yada başka bir tesise gerek duymadan kalkış noktasına tırmanabilir ve
yolları olmayan dağlardan bile kolaylıkla havalanabilirsiniz.
Basit ve zevkli olmasının yanı sıra havacılığın her
dalında olduğu gibi yamaç paraşütçülüğünün de kesinlikle uymanız gereken bazı
emniyet kuralları vardır. Havacılığın düşüncesiz, dikkatsiz ve tedbirsiz
hareketleri affetmediğini asla unutmamamız gerekir. Güvenli uçuşlar için, içinde
uçtuğumuz hava tabakasını kesinlikle tanımalı, paraşütümüzün değişik şartlar
altındaki davranışlarını iyi bilmeli ve doğanın şartlarını ve kendi
limitlerimizi asla zorlamamalıyız.
Yamaç paraşütçülüğü havacılığın belki de en
basit ve en kolay yoludur. Fakat bütün diğer macera sporları gibi ihmal, yanlış
uygulamalar ve uygun olmayan şartlarda yapılması gibi hallerde ciddi yaralanmalar,
hatta ölümlere yol açabilir.
|