|
YÖN TAYİNİ |
|
|
Bir yerden başka bir yere gidebilmek için izlenecek doğrultuyu dört temel yönün yardımı ile bulmaya yön tayini diyoruz. Bazı hayvanlar,özellikle de kuşlar,kendilerini gidecekleri yere ulaştıracak olan yolu iç güdüleri ile bulurlar. İnsanlara " yönlenme duygusu " nu kazandıran ise deneyler ve gözlemlerdir. Hayvanlar gidecekleri yolu Güneş'in, Ay'ın, yıldızların bazen de yer mağnetizmasının yardımıyla bulurlar. Bizlerde kendimizi Güneş'e göre yönlendire biliriz. Çünkü Güneşin Doğudan doğup Batı'dan battığını ve öğle saatlerinde daima güneyde bulunduğunu (Kuzey yarım kürede yaşadığımız için) biliyoruz.Yön tayinin daha sağlıklı olmasını istersek saatten de yararlanabiliriz: Saatin akrebini Güneş'e doğru yönelttiğimizde eğer saat sabahsa, akrebin öğleyi göstermek için alması gereken açının ortayı, eğer akşamsa, akrebin öğleden sonra aldığı açının ortayı Güneyi gösterir. Fakat yön bulmak isteyenlerin özellikle Kuzey doğrultusunu alması gerekir. Geceleri bize kuzey'i gösteren en büyük yardımcı, kutup yıldızıdır. Yön tayinin en kolay yolu pusula kullanmaktır: Pusuladaki mıknatıslı ibrenin boyalı ucu hep magnetik Kuzey'in yönünü işaret eder. Bu magnetik Kuzey ne haritaların, ne kutup yıldızının gösterdiği Kuzeyle çakışır., fakat ulusal coğrafya enstütilerinin hazırladığı haritalarda bu konuyla ilgili gerekli düzeltmeler için mutlaka bir açıklama yapılmıştır. Pusula güvenilir bir araç değildir aslında: büyük bir maden kütlesi ya da bir magnetik fırtına pusulanın ibresini saptırmaya yeter. Üstelik bazı bölgelerde ibre sürekli olarak sapma yapar.Bu nedenle havacılar ve denizciler bu tür sakıncaları olmayan cayroskopik pusulaya güvenmeyi tercih ederler. |
|
|