|
Özgürlük Bildirgesi&Heykeli |
|
|
|
Özgürlük Bildirgesi,ABD başkanı Abraham Lincoln tarafından Eylül 1862’de açıklanan ve birlik’e karşı ayaklanan Konfederasyon eyaletlerindeki kölelere 1 Ocak 1863’ten başlayarak özgürlüklerinin verilmesini öngören bildirge. İç Savaş’ın başlamasından önce halkın ve liderlerin büyük bölümünün temel amacı köleliğin ileride birlik eyaleti olması beklenen batıdaki topraklara yayılmasını engellemekti.Ama güney eyaletlerinin Birlik’ten ayrılması ve bunu izleyen iç savaş,Kuzeylilerin Güney’deki köleliğe karşı mücadele etmesi gerektiğini ortaya koydu.Lincoln,Antietam(Sharpuspsburg)Savaşı’ndan (7 Eylül186)hemen sonra ayaklanan eyaletlere birlik’e dönmeleri için bir çağrıda bulunarak,eğer kabul etmezlerse bu eyaletlerdeki kölelere özgürlüklerinin verileceğini bildirdi.Hiçbir eyalet çağrıyı kabul etmeyince 1 Ocak 1863’te Özgülük Bildirgesi açıklandı. Lincoln’ın başkan olarak böyle bildire yayınlama yetkisi bulunamaması,başkomutan olarak vereceği emirlerin yalnızca denetimi altındaki topraklarda geçerli olması,konusunda yaygın tartışmalara yol açtı.Bildirge,kölelerin özgürleştirilmesini savaşın ana hedefi durumuna getirerek Avrupa ülkelerinin Birlik’e destek verilmesini sağladı.Pamuk plantasyonlarında çalışan siyah kölelerin bu bildirgenin ardından Kuzey ordularına katılmaları pamuk piyasasında bulanıma yol açarken,Kuzey orduları için yeni bir insan gücü kaynağı yarattı.Kuzey ordularına katılan askerlerin sayısı savaşın sonuna doğru 180bine ulaştı.Aralık 1865’te 13.Ek Madde’nin kabulüyle köleliğin kaldırılması resmen onaylandı. Özgürlük Heykeli,ABD’de,Yukarı Newyork Koyundaki Liberty Adasında bulunan dev heykel.ABD ve Fransa halklarının dostluğunu pekiştirmek için dikilmiştir.Kaidesiyle birlikte 92m yüksekliğindedir.Havaya kaldırdığı sağ elinde meşale,sol elinde ise Amerikan Bağımsızlık bildirgesi’nin tarihinin(4 Temmuz 1776)yazılı lduğu bir levha tutan kadın figürü biçimindedir.Bir asansörle balkon katına çıkılır;radan bir döner merdivenle heykelin başındaki tacın içinde yer alan setir platformuna ulaşılır.Girişte kaidenin üstündeki levhada Emma Lazarus’un “The New Clssus”8Yeni Dev)(1883)adlı snesi yazılıdır.Heykelin altında Amerikan göç müzesi (1972)yer alır.Amerikan İç savaşı’ndan sonra fransız tarihçi Edouard de Laboulye böyle bir heykelin yapılmasını önerdi.Fransa halkından toplanan parayla 1875’te Fransa’da başlatılan çalışmayı heykelci Frédéric-Auguste Barthli yönetiyordu.Heykel,çekiçle döğülerek biçim verilen bakır levhalardan yapıldı. Bu,levhalar tasarımını Eugéne-Emmanuel Viollet-le-Duc ve Alexandre-Gustave Eiffel’in yaptığı dört büyük çelik ayaktan oluşan bir iskeletin üstüne kaplandı.1885’te tamamlanan 46m yüksekliğinde ve 225ton ağırlığındaki heylel yeniden parçalara ayrıldı ve gemiyle Newyrk kentine gönderildi.Bundan snra ABD’li mimar Richard Morris Hunt’ın tasarımıyla Bedloe Adasındaki Wood Kalesi’nin içinde bir kaide yapıldı.Bu kaidenin üstüne yerleştirilen heykel 8 Ekim 1886’da Başkan Cleveland tarafından açıldı.1924’te ulusal Wood Kalesi’ni bırakmasından sonra adanın geri kalan bölümü de anıt alanına katıldı.1956’da Bedle Adasının adı Liberty Adası olarak değiştirildi(İngilizce liberty:”özürlük”).Bir zamanlar ülkenin en önemli göçmen karşılamam istasyonu olan Ellis Adasının da 1965’te anıt alanı içine alınmasıyla bu alanın yüzölçümü yaklaşık 4 hektara ulaştı. Temmuz 1986’daki yüzüncü yıl kutlamalarından önce ABD ve Fransız işçileri tarafından yeniden elden geçirilen heykelde gerekli onarımlar yapıldı...Yazan:Ersin Keçeli 2005 |
|
|